اثر حقوقی تراضی طرفین در زمان اجرای تعهد

گاهی ممکن است زمان بصورت شرط در جمله بیاید . برای اینکه جملات شرطیه زمانی ، تاثیر داشته باشند باید سه شرط داشته باشند :

اولا ؛ بین شرط و جزاء رابطه منطقی وجود داشته باشد

ثانیا ؛ باید بین شرط و جزاء رابطه سبب و مسببی موجود باشد ، یعنی جمله شرطی سبب جمله دوم باشد .

ثالثا ؛ جزا که مسبب از شرط است ، تنها مسببش همین شرط باشد ، یعنی سبب دیگری نداشته باشد ( شرط علت تامه باشد )

بعنوان مثال در روایتی آمده است که از امام صادق ( ع ) سوال شد که گوسفندی ذبح می شود ؛ پس از ذبح حرکتی نمی کند ، ولی خون تازه زیادی از آن خارج می شود حکم چیست ؟

امام ( ع ) فرمودند : « از گوشت آن نخور و حرام است زیرا امیرالمومنین ( ع ) فرمود وقتی که بعد از ذبح پای گوسفند حرکت کرد و چشم آن باز و بسته شد از گوشت آن بخور . » [۱]

بنابراین امام صادق ( ع ) در عدم جواز خوردن گوشت گوسفند مزبور به فرمایش امیرالمومنین استناد می کنند که ایشان زمانی خوردن گوشت گوسفند را جایز می دانند که پای گوسفند تکان بخورد و چشم او باز و بسته شود .

در زمینه اینکه آیا طرفین می توانند شخصا و با تراضی یکدیگر زمان اجرای قرارداد را تعیین کنند جواب مثبت است ؛ در این رابطه موعد انجام تعهد می تواند موسع یا مضیق باشد که در صورت عدم انجام تعهد آثار حقوقی متفاوتی خواهد داشت . مثلا بموجب بند ۳ ماده ۴۹۰ قانون مدنی مستاجر را مکلف نموده مال الاجاره  را در مواعدی که بین طرفین مقرر بوده  است تادیه کند و در صورت عدم تعیین موعد نقداً بپردازد . و یا ماده ۳۹۴ قانون مدنی که می‌گوید: «مشتری باید ثمن را در موعد و در محل و بر طبق شرایطی که در عقد بیع معین شده تادیه نماید.»و در بحث در ضمانت اجرایی این ماده و تکلیف قانونی مشتری ماده ۳۹۵ بیان می‌دارد: «اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که طبق مقررات راجع به خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ یا از حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد.»

در اسناد بین المللی نیز بند ۳ ماده ۱۰۲ ـ ۷ زمان انجام تعهد را در صورتی که در قرارداد معین نشده باشد به یک زمان متعارفی محول نموده است .

[۱] . حر عاملی ، محمد بن حسن ، وسائل الشیعه ، ج ۱۶ ، ص ۲۶۴ ، باب ۱ ، حدیث ۱

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *