اعتبار اسنادی الکترونیکی ؛ الزامات و رویکردها

اعتبارات اسنادی به عنوان یکی از روش های پرداخت در معاملات بین المللی امروزه به خاطر امنیت، سهولت، و فراگیری از اهمیت خاصی برخوردار است و هر کشوری که بخواهد در تجارت بین المللی سهمی داشته باشد و به رشد اقتصادی برسد و از این مقررات جهان شمول استفاده بهینه نماید ، باید از این روش شناخت کافی داشته باشد . در این رابطه گفتگویی انجام دادیم با جناب آقای دکتر مرتضی امیری پژوهشگر حوزه حقوق تجارت بین الملل که ذیلاً از نظر شما خوانندگان عزیز می گذرد :

ـ از نظر شما گشایش اعتبارات اسنادی الکترونیکی چه فوایدی ممکن است به همراه داشته باشد ؟

با عرض سلام . در جواب این سوال باید گفت از اعتبارات اسنادی تعاریف گوناگونی به دست داده شده است. به طور خلاصه گفته شده است این اسناد وسیله ای است که بنا به درخواست متقاضی از سوی گشاینده اعتبار به نفع ذینفع افتتاح می گردد و بر اساس آن گشاینده اعتبار تعهد می کند وجه برات یا مبلغ موضوع مطالبه را تادیه نماید مشروط بر اینکه شروط مقرر در اعتبار احراز گردد .

از آنجا که اعتبارات اسنادی نیازهایی را پاسخ می گوید و منافع و مصالحی را برآورده می سازد به عنوان شیوه ارجح پرداخت مقبول افتاده است . اما مهمترین فواید این شیوه پرداخت عبارتست از :

۱ ـ  فراهم نمودن تضمین پرداخت : تضمین و اطمینانی که اعتبارات اسنادی فراهم می آورد شامل تضمین پرداخت ثمن به بایع ، اطمینان معقول وارد کننده از  دریافت کالای صحیح و سالم منطبق با قرارداد و تضمین بازپرداخت مبلغ اعتبار به بانکهای گشاینده اعتبار تایید کننده اعتبار و بانک معامله کننده برات است .

۲ ـ ضرورت پرداخت با نقدینگی : هزینه تامین مالی ، بانکها را به این سمت سوق می دهد که در پرداخت های بین المللی به کاربست روشهای الکترونیکی پرداخت بیشتر تکیه نمایند . چه اینکه سیستمهای الکترونیکی انتقال بین المللی وجوه ، هزینه راکد ماندن پول ، یعنی هزینه عدم استفاده از پول در طول مدت فرایند انتقال آن را کاهش می دهد . فناوری اطلاعات روشهای پرداخت مبتنی بر کاغذ در تجارت بین المللی را به روشهای غیر مادی و غیر قابل لمس انتقال ارزش مبدل ساخته است . با فرو کاستن پرداخت ارزش در قالبی نمادین ، پرداخت پول دیگر مستلزم تسلیم فیزیکی اموال مادی نیست بلکه نیازمند انتقال داده ها و ارسال پیامهاست . در واقع پرداخت ها به شکل حسابها و اعداد و ارقامی که در دفاتر بانکها جمع می شود ؛ درآمده است و این امر نیاز به پول نقد و نقدینگی را که تاکنون توسط اعتبارات اسنادی فراهم می شد ، را کاهش می دهد .

هر قدر که روشهای پرداخت ، غیر مادی شود ؛ باز بانکها به منظور دادن منابع مالی به مشتریانی که پول ندارند ، حسابها و اعداد و ارقام را به طور دلخواهانه در دفاتر ثبت خواهند نمود . اگرچه اغلب پرداخت ها بین بانکها از طریق ثبت در ستون بدهی و بستانکاری دفتر کل به انجام می رسد ، لیکن نظام بانکداری نیازمند تهاتر و تسویه بدهی های بین بانکی می باشد . شیوه الکترونیکی انتقال وجوه نیازمند یک شبکه تهاتر و تسویه حساب است که توسط خود بانکهای مشارکت کننده یا در سطح داخلی توسط بانک مرکزی اداره می گردد .

در فرضی که بانکهای گیرنده و فرستنده وجوه ، رابطه مستمر کارگزاری با یکدیگر دارند ، یک بانک به عنوان سپرده گذار ، حسابی را نزد بانک دیگر ( نگهدارنده وجوه ) دایر می کند . این حساب در دفاتر بانک سپرده گذار ، « حساب ما » و در دفاتر بانک نگاهدارند وجوه « حساب شما » نامیده می شود . در فرضی که بانکهای گیرنده و فرستنده وجه به واسطه هیچ یک از طرق تهاتر و تسویه بدهی با یکدیگر ارتباطی ندارند ، بانک فرستنده وجه ، لاجرم باید بانک یا بانک های کارگزار را برای انجام پرداخت ت