بررسی قتل شبه عمد

جنایت شبه عمد ترکیبی از عمد و خطاست ، زیرا از جهت وجود قصد فعل با جنایت عمدی کاملا شبیه است و به همین دلیل آنرا شبه عمد می نامند .و از جهت خطای در قصد نتیجه با جنایت خطای محض شباهت کامل دارد ، و از این رو آن را خطا شبه عمد و عمد شبیه خطا و شبه خطا نامیده می شود .[۱]

به عنوان مثال فرض کنید آموزگار دبستانی به واسطه بی نظمی دانش آموز در سر کلاس درس به او سیلی می زند و وی بر اثر ضربه فوت می نماید در اینجا یک قتل غیر عمد واقع شده است . یا مانند طبیبی که بیمار را به طور متعارف معالجه کند و اتفاقا سبب جنایت بر او شود .

صاحب جواهر در تعریف قتل شبه عمد می‌گوید: «… شبیه العمد أن یکون عامداً فی فعله و هو الضرب للتأدیب و المزاح او نحوهما مما لم یرد به القتل».[۲] قتل شبیه عمد این است که مرتکب جرم در انجام کار خود که زدن برای تأدیب یا مزاح  و مانند این است و قصد قتل  را ندارد.

صاحب تکمله المنهاج می نویسد : « والشبیه بالعمد أن یقصد الی الفعل دون القتل، بشرط ان لا یکون الفعل مما یحصل به القتل غالباً»[۳] قتل شبه عمد آن است که قصد فعلی را دارد ولی قصد قتل را ندارد، البته به شرط اینکه فعل او از افعالی نباشد که غالباً موجب قتل می‌شود .

امام خمینی در تعریف قتل شبه عمد می‌فرماید: «شبه العمد ما یکون قاصداً للفعل الذی و لا یقتل به غالباً غیر قاصد للقتل، کما ضربه تأدیباً و نحوه فاتفق القتل».[۴] یعنی: قتل شبه عمد آن است که کسی قصد انجام فعل را دارد ولی قصد کشتن و قتل دیگری را ندارد و غالباً یک چنین فعل منجر به کشتن کسی نمی‌شود، مثل اینکه کس دیگری را به قصد تأدیب با شلاق و تازیانه و یا وسایلی نظیر آن بزند و به طور اتفاقی مجنی علیه به قتل برسد. شهید ثانی قتل شبه عمد را اینگونه تعریف می‌کند: «و إذ لم یقصد القتل بالنار و إن اتفق الموت کالضرب بالعود الخفیف، او العصاء» یعنی: اگر قصد قتل نداشته باشد، اتفاقاً به او اصابت کند قصاص نمی‌شود چون معمولاً با آن وسیله که ضرب صورت گرفته قتل صورت نمی‌گیرد.

با توجه به نظریات فقها در تعریف قتل شبه عمد می‌توان گفت که : قتل شبه عمد چنان قتلی است که مرتکب به میل و اراده خود کاری را انجام می‌دهد اما قصد کشتن ندارد و فعل انجام یافته نیز کشنده نباشد بلکه اتفاقاً خطای مرتکب موجب قتل می‌گردد .

خلاصه اینکه مقصود از شبه عمد آن است که شخص در فعل خویش عامد باشد بدون داشتن نیت قتل به شرط اینکه عمل نوعاً کشنده نباشد».

[۱] . اباذری فومشی ، منصور ، نحوه عملی رسیدگی به جرایم قتل در دادسرا و محاکم کیفری استان ، انتشارات راه نوین ، ۱۳۹۰ ، ص ۱۵

[۲] . نجفی ، محمد حسن ، جواهر الکلام، جلد۴۳،  چاپ ۵ ،  انتشارات اسلامیه ، ۱۳۸۷ ، ص ۳۱۴

[۳] . خویی ، سید ابوالقاسم ، تکمله المنهاج،‌ جلد ۲، موسسه الخوئی الاسلامیه ، قم، ۱۳۸۸ ، ص ۹۶

[۴] . خمینی؛ روح الله (ره)، تحریر الوسیله، جلد۲ ، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، ۱۴۱۶ ق ، ص ۱۷۱

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *