شکایت جرایم رایانه ای

اصطلاحات جرم رایانه ای و جرم مرتبط با رایانه ، اولین و قدیمی ترین اصطلاحاتی هستند که برای نسل اول جرائم فناوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته اند . علت انتخاب عناوین مذکور برای اینگونه جرائم این بوده است که رایانه به عنوان هدف یا وسیله ارتکاب جرم در اینگونه جرائم محوریت داشته است . اصطلاحات جرم رایانه ای و جرم مرتبط با رایانه در قوانین اولیه اکثر کشورهای پیشرفته که در مقابل نسل اول جرائم فناوری اطلاعات اقدام به قانونگذاری کرده اند ، به چشم می خورد . همچنین گزارش ۱۹۸۶ سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ( OECD ) و توصیه نامه ۹ ( ۸۹ ) R مصوب ۱۹۸۹ شورای اروپا از عناوین جرم رایانه ای و جرم مرتبط با رایانه استفاده کرده اند .

در یکی از اسناد مربوط به کنگره دهم سازمان ملل متحد در مورد پیشگیری از جرم و درمان مجرمین که به عنوان متن زمینه برای گروه کاری جرائم مرتبط با شبکه های رایانه ای توسط موسسه آسیا و خاور دور سازمان ملل متحد برای پیشگیری از جرم و درمان مجرمین تهیه شده است ، برای اصطلاح جرائم رایانه ای معنایی مضیق در نظر گرفته ، آن را شامل رفتارهای غیر قانونی دانسته است که از طریق ابزارهای الکترونیکی علیه امنیت سیستم ها و داده های رایانه ای ارتکاب می یابند . و توضیح داده است که از طریق ابزارهای الکترونیکی علیه امنیت سیستمها و داده های رایانه ای ارتکاب می یابند . و منظور از امنیت سیستمها و داده های رایانه ای حفظ محرمانگی ، تمامیت و در دسترس بودن آنهاست . و برای اصطلاح جرائم مرتبط با رایانه معنایی موسع منظور نموده است و آن را شامل هر رفتار غیر قانونی دانسته است که بوسیله یک سیستم یا شبکه رایانه ای یا در ارتباط با سیستم یا شبکه رایانه ای ارتکاب می یابند . اما گروه کاری جرائم مرتبط با شبکه های رایانه ای این نظر را نپذیرفته و در گزارش خود به دهمین کنگره پیشگیری از جرم و درمان مجرمین سازمان ملل متحد آورده است : « جرائم مرتبط با رایانه هم شامل همه اشکال جرائم جدید می شوند که بطور مستقیم هدفشان رایانه ، شبکه های رایانه ای و کاربران آنهاست و هم شامل جرائم سنتی می شود که بوسیله یا با کمک تجهیزات رایانه ای ارتکاب می یابند .

در کتابچه راهنمای سازمان ملل برای پیشگیری و کنترل جرائم رایانه ای آمده است : « مباحثات زیادی در میان کارشناسان درباره آنچه تشکیل دهنده جرائم رایانه ای یا جرائم مربوط به رایانه است ، در جریان بوده است . حتی پس از گذشت سالها ، هنوز هم یک تعریف به رسمیت شناخته شده بین المللی برای این اصطلاحات وجود ندارد … مولفان و کارشناسانی که تلاش می کنند برای جرائم رایانه ای تعریفی بیابند ، هیچ تردیدی در مورد وجود این پدیده ندارند . اما تعاریفی که ارائه شده است بیشتر به رشته های مطالعاتی مربوط می شود که آن تعریف مخصوص آنها نوشته شده است . به هر حال مقصود مولفان از اعمال دقت در مورد محدوده و نحوه بکارگیری تعاریف خاص از آن جهت است که استفاده از آنها خارج از مضمون و محتوای مورد نظر ، اغلب باعث ایجاد خطاهایی می شود . البته هنوز یک تعریف کلی برای جرائم رایانه ای به دست نیامده است و به طور معمول به جای آن تعاریفی کاربردی ارائه می شود . »

همانطور که ملاحظه شد در کتابچه سازمان ملل بر این مساله تاکید شده است که مولفان و کارشناسان هیچ تردیدی در مورد وجود این پدیده ندارند . این مطلب از این جهت بیان شده است که بعد از پیدایش اولین جرائم رایانه ای عده ای به طور جدی با این پدیده برخورد انکاری نمودند . اولریش زیبر در کتاب « پیدایش بین المللی حقوق کیفری اطلاعات » متعرض این امر گردیده و می گوید : « چون اولین مواردی که جرم رایانه ای نامیده شده بر مبنای گزارشات و نوشته های روزنامه ها بود در مورد واقعیت یا خیالی بودن پدیده جرم رایانه ای بحث و تردید وجود داشت . » شک و تردید حقوق دانانی که با این پدیده مقابله می کردند ، نه از جهت وقوع جرم بوسیله رایانه بلکه از این جهت بود که آنها معتقد بودند پیدایش هر فناوری جدید نباید موجب تغییر اصول اولیه حقوقی شود.

اصطلاحات جرم رایانه ای و جرم مرتبط با رایانه، اولین و قدیمی ترین اصطلاحاتی هستند که برای نسل اول جرایم فناوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته اند. و علت انتخاب عناوین جرم رایانه ای و جرم مرتبط با رایانه برای اینگونه جرائم این بوده که رایانه به عنوان هدف و یا وسیله ارتکاب جرم در این گونه جرائم محوریت داشته است .

برخی از نویسندگان جرایم رایانه ای (کامپیوتری) را مترادف با جرم سایبر می دانند و آن دو را دارای دو معنی و مفهوم می دانند. «در تعریف مفیتی، جرم کامپیوتری صرفاً عبارت از جرایمی است که در فضای سایبر رخ می دهد از این نظر جرایمی مثل هرزه نگاری، افترا ، آزار و اذیت و سوء استفاده از پست الکترونیکی و سایر جرایمی که در آنها کامپیوتر به عنوان ابزار و وسیله ارتکاب جرم بکار گرفته می شود، در زمره جرم کامپیوتری قرار نمی گیرد. در تعریف موسع از جرم کامپیوتری هر فعل و ترک فعلی که « در» یا « از طریق » یا « به کمک » از طریق اتصال به اینترنت ، چه به طور مستقیم ، یا بطور  غیرمستقیم رخ   می دهد و توسط قانون ممنوع گردیده و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است جرم کامپیوتری نامیده می شود .

همانطور که ملاحظه شد ؛ تعاریف متفاوتی از جرم رایانه ای ارائه شده و هنوز توافقی در این زمینه حاصل نشده است . پراکندگی این تعریف ها ناشی از آن است که محدوده واقعی جرایم رایانه ای هنوز برای دولت ها مشخص نمی باشد ضمن آنکه روز یه روز نیز به گستره این جرایم افزوده شده و ارائه تعریفی جامع از جرایم رایانه ای را مشکل می سازد . با وجود این کم و بیش همه کشورها به اهمیت مساله پی برده اند و در زمینه شناخت پدیده جرم رایانه ای و تمییز بین انواع مختلف آن گام هایی برداشته اند گرچه در این راه توافقی و معایبی نیز وجود دارد .

در هر حال با توجه به تعاریف صورت پذیرفته از جرم کامپیوتری می توان گفت : هر فعل یا ترک فعلی که علیه کامپیوتر یا شبکه های کامپیوتری صورت گرفته یا به واسطه کامپیوتر یا شبکه های کامپیوتری محقق شود جرم رایانه ای است .

نکته بسیار مهمی که نباید از آن غفلت شود آن است که دسته دوم از جرایم رایانه ای ( جرایم ارتکاب یافته از طریق رایانه ) تقریبا جزء جرایم سنتی هستند که ارتکاب آنها در قوانین کشورها جرم شناخته شده است . با وجود این آنچه موجب شده است تا حقوقدانان این نوع جرایم سنتی را در قالب جرایم رایانه ای جای دهند ، آن است که ارتکاب جرم با رایانه اوصاف جدیدی نیز بر ویژگی های جرم سنتی می افزاید ، به گونه ای که گاه موجب تردید در ارکان مادی جرم می شود . با نظر به این نکته که نوعا ارتکاب جرم از طریق رایانه و به خصوص شبک جهانی وب موجب بروز اوصاف خاص در جرم سنتی می شود ، می توان این نوع جرایم را با مسامحه جرم رایانه ای شمرد و در مجازات مرتکبین نیز کیفیات مشدده و استثنائا کیفیات مخففه را نیز لحاظ کرد . اغلب مواد جای گرفته شده در دسته اول جرایم رایانه ای نیز جز در موارد محدودی مانند سرقت وقت اینترنت ، نفوذ غیر مجاز و عبور از رمز رایانه جزء جرایم سنتی هستند که به دلیل موضوع جرم قرار گرفتن رایانه در بیشتر نوشته های حقوقی جرم رایانه ای شمرده شده اند . به بیان دیگر قانونگذاران به جهت حمایت از صنعت جدید رایانه ، جرایم سنتی خاصی مانند تخریب را به دلیل اهمیت مووع حرم رایانه ای جرم مستقلی قلمداد کرده و به وضع قوانین و مجازات های جدید پرداخته اند.

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *