فرار از دین

معامله

از نظر لغوی ، معامله به معنای عمل متقابل و طرفینی است . اما در فقه اسلامی ، اصطلاح معامله در معانی زیر به کار رفته است:

الف ـ در مفهوم عام خود ، معاملات در مقابل عبادات قرار گرفته و منظور از آن ، عملی است که نیاز به قصد قربت ندارد .

ب ـ در مفهوم خاص ، معامله عملی است که نیاز به قصد انشا دارد . در این مفهوم ، معامله فقط بر آن اعمال حقوقی اطلاق می گردد که به طور ارادی انجام گرفته و شخص قصد تحقق آثار حقوقی آنها را دارد و اثر مقصود را انشا می کند . در این معنا معامله اعم است از عقد و ایقاع .

ج ـ در مفهوم اخص ، معامله به معنای هر عقد و عمل حقوقی است که با انشای طرفین تحقق می یابد . با وجود این ، فقیهان در معنای خاصی ، اصطلاح معامله را در معاوضات و عقود مالی بکار می برند که جنبه داد و ستد دارد و معامله را با مبادله اموال مساوی دانسته اند .

قصد

قصد در لغت به معنی « در پیش گرفتن راه » ، « برخورد دقیقتر به هدف » ، « آوردن شیء مورد نظر » ، به کار رفته است . در مفهوم اصطلاحی ، قصد عبارتست از عزم متوجه به انشای التزام و تعهد و منظور از عزم به شیء ، اراده و عقد قلبی به آن است .

قصد باید به ابتدای عمل مقرون باشد . آن قسمتی از قصد که قبل از ابتدای عمل حصل شده عزم نامیده می شود و اعتباری ندارد و اثری بر آن مترتب نیست . در تعبیری برخی از فقیهان می گویند شوق موکدی را که منشا عمل خارجی می شود به اعتبار درونی بودنش ، نیت و به اعتبار رفع کردن تردید ، عزم و به اعتبار پایداری و استقامتش ، قصد گویند .

دین

دین تعهدی است که بر ذمه شخصی به نفع کسی وجود دارد از حیث انتساب آن به بستانکار ، طلب نامیده می شود و از حیث نسبتی که با بدهکار دارد دین ( یا بدهی ) نام دارد . دین ممکن است حال باشد یا موجل .

دین حال ، دینی است که موعد داشته و موعدش فرا رسیده باشد یا به علت قانونی تبدیل به دین حال شده باشد مانند مورد ماده ۴۲۱ قانون تجارت راجع به حلول دین تاجر ورشکسته پس از صدور حکم ورشکستگی . و دین موجل دینی است که در موعد معینی قابل مطالبه و پرداخت است .

حبس

مجازات سالب آزادی عرفاً حبس نامیده می‏شود، و با تصوّر این معنی، ارتجالاً و ناخودآگاه مکان ویژه‎ای تحت عنوان زندان نیز به خاطر می‎رسد. اساساً مفهوم زندان در لغت با الفاظی از قبیل: سجن، حبس، وقف، امسک، اثبت و سایر الفاظی که حاوی ممنوعیت هستند بیان شده است ولی در این میان الفاظ حبس و سجن به طور مستقیم با این مفهوم مرتبط هستند.

فیروز آبادی در قاموس در باب حبس می‎گوید : «حبس به معنای مانع شدن است و اسم مکان آن محبس بر وزن مقتل می‎باشد و سجن با کسره سین به معنای محبس است و دارنده آن را سجان یعنی زندانبان گویند و سجّین به معنای زندانی است و محبوس و حبیس به معنای زندانی شده است.»

معامله به قصد فرار از دین

در تعریف معامله به قصد فرار از دین گفته شده است که « در هر عمل حقوقی متقلبانه که منظور عامل آن فرار از پرداخت دین باشد … معامله به قصد فرار از دین است » حتی این عمل متقلبانه ممکن است ظاهری قانونی داشته باشد ؛ مثلا کسی برای فرار از دیون خویش از دادگاه حکمی مبنی بر محجوریت خویش بگیرد تا از این راه از دیون خود فرار کند . نکته ای که باید خاطر نشان کرد این است که معامله به قصد فرار از دین همیشه به این طریق صورت خارجی به خود نمی گیرد که مثلا ابتدا دینی بر ذمه شخصی ثابت شده و موعد بازپرداخت آن فرا رسیده باشد ، سپس مدیون به قصد معسر جلوه دادن خویش اموال و دارایی خود را به ثالثی انتقال داده و در نتیجه از پرداخت دین استنکاف ورزد ، بلکه در عمل ممکن است مدیون پیش از تحقق طلب یا بهتر بگوییم ، موعد بازپرداخت آن ، برای فرار از دین آینده اموال خود را انتقال دهد ، که بی شک در صحت چنین معامله ای باید تردید نمود . برای مثال شخصی با زمینه سازی وانمود می کند که مالک اموال و دارای فراوان است و به اعتبار آن ، از دیگری مقداری پول جهت رونق کار خود قرض بگیرد ؛ جدا از اینکه عمل وی مشمول جرم کلاهبرداری می گردد ، لیکن زمان بازپرداخت آن ادعای اعسار نماید . بنابراین با توجه به مثال یاد شده عدالت ایجاب می نماید صحت چنین عملی را مخدوش دانست . البته همانطور که در آینده خواهیم گفت برای اینکه عمل چنین شخصی معامله به قصد فرار از دین باشد ؛ باید شرایط آن را هم دارا باشد که عبارتند از الف ) وجود دین لازم الاجرا یا محکومیت مالی ، ب ) انتقال مال از سوی مدیون به دیگران ، ج ) قصد فرار از دین ، د ) عدم تکافوی باقی مانده اموال برای پرداخت بدهی و گرنه عمل ایشان فقط کلاهبرداری است .

پس به طور کلی معامله جدی با انگیزه فرار از دین، یعنی قراردادی که قصد انشاء در آن وجود دارد، ولی انگیزه آن فرار از دین است، به علت قصد اضرار به طلبکاران و در معرض تلف قرار دادن حق دیگران صحیح نیست .

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *