مضرات الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی

۱ ـ از بین رفتن صنایع کوچک و بزرگ

امروز صاحب نظران تمامی کشورها در این امر متفق القول هستند که صنایع کوچک و متوسط نقش مهمی در تحول صنعتی کشورها ایفا می کند و این بخش اقتصادی را به « درختان جوان جنگل » تشبیه کرده اند که در راه رسیدن به نور آفتاب باید بکوشند تا از سایه مرگبار رقبای خود بگذرند .

ایران نیز از جمله کشورهای در حال توسعه محسوب می شود که بیش از ۹۰% اقتصاد این کشور وابسته به صنایع کوچک و متوسط[۱] است . این صنایع استخوان بندی اقتصاد این نوع کشورها را تشکیل می دهد و نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصادی کشورهای جهان سوم و کمتر توسعه یافته دارد .

صاحب نظران تاثیرات صنایع کوچک و متوسط به اقتصاد جهانی را حداقل در چهار جنبه ارزیابی کرده اند : ۱ ـ کار آفرینی ؛ ۲ ـ نوآوری و تغییر فناوری ؛ ۳ ـ پویایی صنعت  ؛ ۴ ـ ایجاد اشتغال و در آمد .

۲ ـ تشدید فقر و شکاف طبقاتی

تجربه کشورهای موفق در امر توسعه اقتصادی نشان می دهد که « تجارت آزاد » نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای در رشد اقتصادی این کشورها داشته است و به طور قطعی می توان نقش هیچ کشور توسعه یافته و تازه صنعتی شده ای را نمی توان پیدا کرد که بدون توسعه « تجارت آزاد » و تکیه بر صادرات خود به این امر نائل شده باشد . لذا آزادسازی تجاری که از آن به عنوان حرکت به سمت تجارت آزاد از طریق کاهش تعرفه ها و سایر موانع تجاری تعریف شده است ، متمرکز بر نیروی پیش برنده جهانی سازی اقتصادی تلقی شده است.

در زمینه فقر دو عقیده ی متفاوت وجود دارد :

ـ از نظر طرفداران ، آزادسازی و اصطلاحات تجاری عامل اساسی در رسیدن به رشد پایدار و کاهش فقر در کشور های در حال توسعه می باشد.

ـ اما منتقدان آزادسازی براین باورند که اقتصاد باز به تنهایی راه گشای مشکلات کشورهای در حال توسعه نمی باشد ؛ بلکه این گونه اصطلاحات به ویژه در کوتاه مدت هزینه هایی در پی دارد و باید به وسیله ی سیاست های تامینی و برنامه های حمایتی برای اقشار آسیب پذیر تکمیل گردد.[۲]

سازمان هایی مانند « بانک جهانی » نیز با منتقدان آزاد سازی هم رای شده و معتقدند که تنها « رشد اقتصادی » برای کاهش فقر کافی نیست. با آزاد سازی بخش کشاورزی و به دنبال حذف تعرفه های تجاری و یارانه ای معمولا قیمت برخی از کالاهای کشاورزی افزایش می یابد ، زیرا برخی از کشورهای توسعه یافته هزینه های قابل توجهی را صرف پرداخت یارانه های صادراتی می کنند و بالطبع با حذف این یارانه ها قیمت های این نوع کالاها افزایش می یابند.[۳]

۳ ـ کاهش در آمدهای مالیاتی

درآمدهای مالیاتی در اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان یکی از مهم ترین منابع تامین مالی دولت ها و به عنوان ابزاری تاثیر گذار در سیاست گذاری های مالی به شمار می رود. معمولا دولت ها برای حفاظت از صنایع داخل و بهبود رابطه ای مبادله تجاری اقدام به استفاده از این مکانیزم اختصاری می کنند. مالیات براساس چگونگی تعلق به کالا به مالیات « مستقیم » و « غیرمستقیم » تقسیم می شود. اولی مستقیما از دارایی یادرآمد افراگرفته می شود شامل مالیات بر دارایی و مالیت بر درآمد هستند و نمونه بارز این مالیات ها مالیاتی است که دولت به طور مستقیم از حقوق کارمندان خود کسر می کند.

در بسیاری از کشورهای درحال توسعه از جمله ایران ، مالیات بر تجارت یک منبع مهم درآمدی برای دولت محسوب می شود . الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت باعث کاهش و یا حذف مالیات بر کالای وارداتی شده و با کاهش شدید درآمدهای مالیاتی دولت مجبور به فشار مالیاتی بر مردم خواهد شد و این وضعیت با تصور سیل بیکاری های جدید زمینه ساز تشدید آشفتگی های اجتماعی و اقتصادی در کشور خواهد شد.[۴]

۴ ـ افزایش واردات و کسری تراز تجاری کشور

اعمال سیاست های حذف موانع تجاری و کاهش تعرفه ای در اجرای اصل آزادسازی تجاری که از الزامات عضویت در سازمان جهانی تجارت می باشد ، زمینه ورود واردات بی رویه کالاها به داخل کشور را فراهم ساخته و این مقدمه برای کشوری مانند ایران که در آن سهم صادرات غیر نفتی ، ناچیز است باعث خروج بی رویه ارز به خارج از کشور خواهد شد و در نتیجه کسری شدید ذخایر بودجه ی ارز را به دنبال خواهد داشت و آثاری همچون تورم بی رویه دامنگیر این کشور خواهد شد.

حساب جاری یا تفضل بین صادرات و واردات کالا و خدمات و حساب سرمایه دو جزء مهم آن به شمار می روند . تراز پرداختها یکی از مفاهیم اقتصادی است که در قلمرو بازرگانی و مالی بین المللی مورد بحث قرار گرفته و در گزارشهای اقتصادی کشورها اغلب به این تراز اشاره می شود.[۵]

در صورت انعقاد معاهده ایران در زمینه واردات کالای خاص با یک کشور عضو سازمان جهانی تجارت ، براساس اصل کامله الوداد این معاهده نسبت به سایر کشورها نیز تسری یافته و این امر سبب تشدید و ورود واردات بر کشور را در پی خواهد داشت.

۵ ـ تزلزل اتکاء به سرمایه گذاری های خارجی

با آزاد سازی تجاری ، زمینه برای ورود صنایع و تکنولوژی و نیز سرمایه های خارجی به داخل کشور میسر می شود ، اما با توجه به تبعیت اقتصاد از سیاست این امر می تواند با مخاطراتی همراه باشد ، لذا عدم ثبات سیاسی و اقتصادی ایران در عرصه بین المللی یکی از نکات قابل تامل در زمینه کاهش سرمایه گذاری خارجی محسوب می شود .

در صورت اتکاء و اعتماد به سرمایه گذاری های خارجی ، این کشور می تواند دچار سرنوشت تلخ کشور مالزی شده و در اثر ملاحظات سیاسی بین المللی و خروج ناگهانی و هدفمند سرمایه های خارجی ، این کشور متحمل خسارات شدید اقتصادی و سیاسی شود . این امر مقوله ای است که از تحلیل تجربه آزادسازی مالزی می توان استنباط نمود.

[۱] . جعفری صمیمی ، احمد ، جهانی شدن ، شاخص ها و جایگاه اقتصاد ایران ، تهران ، شرکت چاپ نشر بازرگانی ، چاپ اول ، ۱۳۸۴ ، ص ۹۵

[۲] . راستی ، محمد ، آثار الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت بر صنایع کوچک و متوسط ، تهران ، نشر میثاق ، ۱۳۹۰، ص ۴۵

[۳] . اسماعیلی ، علی ، اثرآزادسازی تجاری بر بخش کشاورزی ایران ، فصلنامه اقتصاد کشاورزی ، ۱۳۸۷ ، ص ۶۶

[۴]. Sinclair Scott , facing the facts , A Guide to the GATS Debate , Canadian Centre For Policy Alternatives , 2012, p.120

[۵] . عرفانی ، محمود ، حقوق تجارت بین الملل، تهران ، انتشارات جنگل جاودانه ، جلد پنجم ، چاپ دوم ، ۱۳۸۶ ، ص ۲۰۵

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *