مقایسه اعلامیه جهانی حقوق بشر با اعلامیه حقوق بشر اسلامی

متوسطخوبخیلی خوبعالیبسیارعالی (8 votes, average: 3٫38 out of 5)
Loading...

گفتار اول : افتراقات و تضاد های جهانی حقوق بشر با اعلامیه حقوق بشر اسلامی

مهمترین جهات افتراق اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه حقوق بشر اسلامی عبارتند از :

۱ ـ  کرامت و حیثیت بهترین وکیل تهران وکیل پایه یک دادگستری

در مقدمه منشور ملل متحد(مصوب ۱۲ آوریل ۱۹۴۵م)انسان به لحاظ نظری، بنیان گذار جامعه بین الملل لقب گرفت و مقدمه منشور با نام مردم ملل متحد گشوده شد و از ایمان آنان به حقوق اساسی بشر، کرامت و شأن انسان و تساوی حقوق مرد و زن و همچنین همه ملت ها، اعم از کوچک و بزرگ، سخن به میان آمد . اعلامیه جهانی حقوق بشر بر حقوق طبیعی مبتنی است و درآن مقصود این نیست که بشر با طبیعت ثابتی آفریده شده است و حقوق مذکور مقتضای این طبیعت می باشد، بلکه منظور آن است که بشر، از آن حیث که بشر است و صرفاً به اعتبار بشر بودنش، حقوقی دارد و هیچ امر خارجی و عارضی نباید مانع از برخورداری وی از این حقوق باشد .

در واقع«کرامت انسان» یا «حیثیت ذاتی انسان» که در اعلامیه جهانی حقوق بشر به عنوان مبنای اصلی برای تدوین حقوق بشر مورد نظر بوده، عبارت است از ملاحظه انسان از آن حیث که انسان است، و انسان از این حیث، عزیز، شریف و ارجمند است. هر گاه انسان به حکم انسان بودن، و نه به هیچ دلیل دیگری، ملاحظه گردد، احترام ذاتی و ارزش واقعی او لحاظ شده و شخصیت انسانی او ارجمند شناخته شده است .

مبنا قرار دادن حیثیت ذاتی انسان موجب الغای امتیازات غیر واقعی شده، زمینه«وحدت انسانها» یا «وحدت جهانی»را فراهم می آورد . در هر سه سند مهم بین المللی حقوق بشر، کرامت انسان مورد تأکید واقع شده است: در مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر(۱۹۴۷م) از «کرامت ذاتی تمام اعضای خانواده بشری» و «کرامت و ارزش افراد انسانی» یاد شده است .

۲ ـ  نقش مذهب

مهمترین تفاوتی که بین دو اعلامیه وجود دارد، مربوط به نقش مذهب می شود، اعلامیه جهانی توجه جدی به مذهب و دین ندارد و همه افراد را در پذیرش و انتخاب و تغییر عقیده آزاد می گذارد و هیچ کس را به پذیرش دین معینی یا عدم تغییر دین و عقیده ایی اجبار یا مورد اکراه قرار نمی دهد . ولی در اعلامیه حقوق بشر اسلامی مذهب اسلام نقش مهمی را برعهده دارد و حقوق و آزادی هایی که در اعلامیه قید شده با آن مورد سنجش قرار می گیرد، اسلام تغییر مذهب را نمی پذیرد و اسلام را به عنوان تنها دین عامل رستگاری معرفی می کند.

۳ ـ  منشأ قدرت حکومت

اعلامیه حقوق بشر اسلامی ، قدرت حکومت را به امانتی تعبیر کرده که به حاکم یا هیات حاکمه سپرده شده است و مقتضای امانت‌داری این است که از آن سوء استفاده نشود و بنابراین استبداد و دیکتاتوری و هر نوع سوء استفاده از قدرت، خیانت در امانت تلقی می‌شود و ممنوع است و طبعا وقتی امین از دایره امانتداری خارج شد، مشروعیت خود را از دست می دهد؛ چنانکه در بند الف ماده ۲۳ اعلامیه حقوق بشر اسلامی می‌گوید : « ولایت امانتی است که استبداد یا سوء استفاده از آن شدیدا ممنوع است زیرا حقوق اساسی انسان از این راه تضمین می‌شود . »

اما اعلامیه جهانی حقوق بشر در بند ۳ ماده ۲۱ صریحا می‌گوید: « اساس و منشاء قدرت حکومت، اراده مردم است. این اراده باید به وسیله انتخاباتی ابراز شود که از روی صداقت و به طور ادواری صورت پذیرد. انتخابات باید عمومی و با رعایت مساوات باشد . »

حکم این ماده از این واقعیت نشات می‌گیرد که انسان چون موجودی اجتماعی است به ناچار باید با توافق و مساعی با هم زندگی اجتماعی خود را اداره کند و بهترین راه رسیدن به این هدف شرکت افراد آن جامعه در انتخابات آزاد و انتخاب افرادی به نمایندگی از مردم است .

۴ ـ  حقوق خانواده

مسأله تساوی حقوق زن و مرد و یا رفع تبعیض در برخورداری از حقوق به لحاظ جنسیت امری پذیرفته و به رسمیت شناخته شده در اسناد حقوق بشری است. اعلامیه حقوق بشر اسلامی بر یکسان بودن زن و مرد در حیثیت انسانی تصریح کرده ولی به این نکته هم اشاره نمود که زن متناسب با وظایفی که دارد، حقوقی نیز برایش در نظر گرفته شده است و این بدان معناست که اگر به نظر می‌رسد در برخی امور، زن از حقوق کمتری برخوردار است از این جهت است که وظایف و تکالیف کمتری هم دارد نه به این جهت که مقام زن نازل‌تر است . با این وجود تساوی حقوق زن و مرد آنچنان که در سایر اسناد حقوق بشری پذیرفته شده در اعلامیه حقوق بشر اسلامی مورد پذیرش قرار نگرفته است. به عنوان نمونه ماده ۵ اعلامیه به حق ازدواج بدون ملاحظه نژاد، رنگ و قومیت تصریح نموده اما هیچ اشاره‌ای به مذهب ننموده است .

گفتار دوم : نقاط مثبت اعلامیه حقوق بشر اسلامی نسبت به اعلامیه جهانی

ـ سیاق کلی این اعلامیه ، همان سیاق اعلامیه جهانی حقوق بشر است . تأکید بر شرافت و کرامت ذاتی انسان و برشماری تعدادی از حقوق لازم‌الرعایه ؛ اما مشخصه بارز این اعلامیه ، ربط دادن هر یک از این حقوق به مبانی شرعی و اسلامی است.

– برخی از حقوقی که در اعلامیه جهانی حقوق بشر نیامده یا به اجمال از آن یاد شده ، در اعلامیه حقوق بشر اسلامی ذکر شده است . مانند ممنوعیت استعمار ، حق مبارزه با استعمار و رهایی از آن ، حق مقابله با تجاوز به حیات انسان ، حق زندگی در محیط پاک و دور از مفاسد اخلاقی و داشتن امنیت دینی و لزوم حفظ حرمت انسان پس از حیات دنیوی ، ممنوعیت گروگان‌گیری .

ـ اعلامیه جهانی حقوق بشر در مورد مذهب ، خنثی است و تلاش کرده حقوقی را که همه انسان‌ها به عنوان موجودات انسانی باید داشته باشند ، استقصا کند و حکومت‌ها را به رعایت این حقوق وادارد . این اعلامیه هیچ تکلیفی برای دولت‌ها در زمینه ارتقای روحیه معنوی و ایمانی ،‌ حفاظت از دین و اعتقاد صحیح نداشته و برای انسان‌ها نیز در این زمینه تکلیفی برنمی‌شمرد .

اما حقوق بشر اسلامی به تساوی همگان در تکلیف و مسئولیت اشاره نموده و بر این زمینه پافشاری دارد . به تعبیر دیگر آنچه دغدغه نویسندگان اعلامیه قاهره است عدم تبعیض در تحمل تکلیف است نه برخورداری از حقوق . بند الف ماده ۱ با صراحت اعلام می‌دارد :‌ « بشر به طور کلی یک خانواده است که بندگی نسبت به خداوند و فرزندی نسبت به آدم آنها را گردآورده و همه مردم در اصل شرافت انسانی و تکلیف و مسئولیت برابرند ؛ بدون هرگونه تبعیض از لحاظ نژاد ، رنگ ، زبان ، جنس ، اعتقاد دینی ، وابستگی سیاسی یا وضع اجتماعی و غیره .

در ادامه این بند، تنها تضمین برای رشد این شرافت از راه تکامل، «عقیده صحیح» اعلام شده است. این نکته نیز قابل توجه است که ماده ۲۴ اعلامیه قاهره با صراحت اعلام می‌کند کلیه حقوق و آزادی‌های مذکور در این سند، مشروط به مطابقت با احکام شریعت اسلامی است.

بدین‌سان در اعلامیه حقوق بشر اسلامی، مذهب و آن هم مذهب اسلام نقش مهمی ایفا می‌کند. حقوق و آزادی‌های مندرج در اعلامیه باید با آن سنجیده شود و اگر با آن مطابقت داشته به عنوان حق انسانی به رسمیت شناخته می‌شود .

ـ تفاوت دیگر اعلامیه قاهره با اعلامیه جهانی حقوق بشر در زمینه موضوع‌ آزادی انتخاب یا تغییر مذهب است . در این زمینه موضوع اعلامیه جهانی حقوق بشر کاملا شفاف و روشن است ( ماده ۱۸ ) ؛ اما در اعلامیه اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ با رأی مثبت ۴۸ دولت از ۵۶ دولت عضو سازمان ملل به تصویب رسیده است . جهان امروز دارای بیش از ۱۹۰ دولت با گرایشات متنوع سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی است .

جهان اسلام برای رسیدن به اعلامیه‌ای مترقی در باب حقوق بشر که اولا از جامعیت و شمول برخوردار بوده و ثانیا در جهان متنوع امروز بتواند در برابر سایر ایده‌ها از اقبال کافی برخوردار شود، نیازمند چند امر مهم است :

ـ اراده سیاسی کشورهای جهان اسلام در مشارکت فعال .

ـ تلاش گسترده و مشترک عالمان اسلامی در شاخه‌های گوناگون علوم دینی همچون فقه، کلام، تفسیر و حدیث به منظور تبیین و توصیف اجزای حقوق مشروع و مورد تأکید دین مبین اسلام و نیز تشریح قیود، شروط و الزامات آن.

بدون این تلاش مشترک و بهره‌مندی از عالمان شناخته شده، بی‌تردید تلاش‌ها ابتر باقی مانده و از تأثیرگذاری کافی برخوردار نخواهد بود.

ـ نقد علمی- حقوقی سایر سیستم‌های پیشنهاد شده در زمینه حقوق بشر همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، کنوانسیون بین‌المللی محو هر نوع تبعیض نژادی، کنوانسیون حقوق کودک، کنوانسیون امحاء هرگونه تبعیض علیه زنان، کنوانسیون علیه شکنجه و دیگر رفتارها و مجازات‌های خشن غیرانسانی و تحقیرکننده، کنوانسیون جلوگبری از مجازات جنایت، کشتار دسته‌جمعی.

ـ نقد علمی تمام تلاش‌های صورت گرفته از سوی جهان اسلام برای معرفی سیستم حقوق بشر اسلامی به ویژه اسناد منتشر شده از سوی سازمان کنفرانس اسلامی مانند «طرح اعلامیه حقوق و تکالیف اساسی انسانی در اسلام» منتشر شده در ۱۹۷۹ و «طرح سندی در رابطه با حقوق بشر در اسلام» مصوب ۱۹۸۱ از سوی سران کشورهای عضو سازمان در طائف و نیز «اعلامیه قاهره در مورد حقوق بشر در اسلام» مصوب ۱۹۹۰ در قاهره.

ـ مباحث حقوقی در اسلام مبتنی بر مبانی کلامی، تفسیری است. بدون در نظر گرفتن این نکته و صرفا نگاه از زاویه حقوقی به موضوعات، گونه‌ای خشک‌ذهنی ایجاد کرده و موجب خواهد شد روح کلی دین و مقاصد شریعت، نادیده گرفته شود. از این رو، تنقیح پیش‌فرض‌های کلامی می‌تواند در اصلاح بینش فقهی و حقوقی مفید واقع شود.

این نکته، شایسته تأمل است که هم اعلامیه جهانی حقوق بشر و هم اعلامیه قاهره محصول اندیشه تعدادی محدود از متفکران و اندیشمندان بوده که بر اساس اراده دولت‌های وقت توانسته‌اند در جلسات بحث و هم‌اندیشی و تصمیم‌گیری حضور یابند. گستره متفکران و اندیشمندان چه در حوزه عمومی حقوق بشر و چه درخصوص دیدگاه‌های اسلامی بسیار فراتر از کارشناسانی است که در مقطع زمانی خاص و بر اساس اراده دولت‌های وقت گردهم آمده و این متون را تنظیم و تصویب کرده‌اند.

گرایشات فکری و سیاسی تهیه‌کنندگان اعلامیه‌های مذکور و نیز تمایلات دولت‌ها در این زمینه را نمی‌توان به کلی نادیده گرفت. این متون، فاقد وجه تقدس بوده و بنابراین متونی قابل انتقادند. محصول دوران و تاریخ و تحولات سیاسی و اجتماعی یک دوره خاص بشری بوده و قابل تعمیم نیستند.

. مهر پور، حسین ، نظام بین المللی حقوق بشر،تهران، انتشارات اطلاعات، ۱۳۸۳، چاپ دوم، ص ۳۵۲

. همان

*****گروه وکلای سفیر صلح را به خاطر بسپارید*****
موسسه حقوقی سفیر صلح با دارا بودن کادری با تجربه و متعهد و استفاده از اعضای هیئت علمی دانشگاه و وکیل پایه یک دادگستری آماده خدمت رسانی و ارائه خدمات حقوقی ـ وکالتی و مشاوره در کلیه امور حقوقی ـ کیفری ـ ثبتی ـ خانواده و بین الملل می باشد .
ما بهترین وکلا را در ایران به شما معرفی می کنیم . سایت سفیر صلح اولین سایت و مرکز تخصصی اطلاع رسانی حقوقی در کشور است که مشغول فعالیت های علمی و تحقیقاتی می باشد . گروه وکلای سفیر صلح با معرفی برترین کادر وکلا در مناطق مختلف تهران و شهرستان های مختلف کشور حضور دارند و در رفع مشکلات حقوقی و کیفری ، ثبتی و خانواده به شما کمک می کنند . همین حالا می توانید از طریق صفحه تماس با ما از یکی از وکلای متخصص موسسه وقت ملاقات بگیرید و مشکل حقوقی خود را با ایشان در میان بگذارید .
اما چرا برای حل مشکل حقوقی خود گروه وکلای سفیر صلح را انتخاب می کنید ؟
جواب مشخص و مبرهن است ؛ زیرا :
۱ ـ وکلای موسسه حقوقی سفیر صلح با شما صادق هستند و رویه کار در این مجموعه به این صورت است که بمحض ارجاع پرونده اقدامات عاجل و حقوقی راجع به آنها صورت می گیرد .
۲ ـ متخصصین ما دارای تسلط و تجربه کافی در امر وکالت می باشند و همگی دارای رزومه موفقی می باشند . اغلب همکاران این مجموعه علاوه بر تحصیلات تخصصی در یک رشته خاص ، در یک رشته فوق تخصصی نیز آموزش دیده و مهارت دارند .
۳ ـ آخرین موسسه و دفتری که برای به دست آوردن حق و حقوق خود به آن مراجعه خواهید کرد ، موسسه حقوقی سفیر صلح خواهد بود : مطمئن باشید که به حق خود خواهید رسید .
جهت آگاهی بیشتر می توانید با شماره تلفن ۲۶۶۴۳۹۰۸-۰۲۱ یا ۰۹۱۲۸۴۷۲۹۸۴ تماس حاصل نمایید .

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *