مهرالمثل

نظرات

مهر المثل مهری است که به موجب قرارداد تعیین نشده بلکه بر حسب عرف و عادت و با توجه به وضع زن از لحاظ سن ، زیبایی، تحصیلات، موقعیت خانوادگی و اجتماعی او و غیر این ها و با در نظر گرفتن مقتضیات زمان و مکان، معین می گردد .

ماده ۱۰۹۱ قانون مدنی در این باره می گوید: « برای تعیین مهر المثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به امائل و اقران و اقارب و همچنین معمول محل و غیره در نظر گرفته شود » . [۱]

در فقه امامیه گروه از فقها برآنند که مهر المثل نباید از مهر سنت تجاوز کند ولی در قانون مدنی این نظر پذیرفته نشده و محدودیتی در تعیین مهر المثل نیست. در صورت بروز اختلاف دادگاه میزان مهر المثل را با توجه به عوامل مختلفی که در آن مؤثر است تعیین خواهد کرد .

برابر قانون مدنی ، زن در موارد زیر مستحق مهر المثل است :

۱- هرگاه مهر در عقد تعیین نشده باشد و قبل از تراضی بر مهر معیین، بین زوجین نزدیکی واقع شود ( ماده ۱۰۸۷).

۲- هر گاه عدم مهر در عقد شرط شده باشد و قبل از تراضی زوجین بر مهر، نزدیکی واقع شود ( ماده ۱۰۸۷).

۳- هرگاه توافق طرفین درباره مهر المسمی به جهتی باطل باشد، چنانکه مال تعیین شده مجهول باشد یا مالیات نداشته باشد ( ماده ۱۱۰۰) . [۲]

ممکن است با توجه با اطلاق ماده ۱۱۰۰ قانون مدنی تصور شود که در صورت بطلان مهر، حتی قبل از نزدیکی ، زن مستحق مهر المثل است. لیکن از انجا که بنابر قول فقهای امامیه نزدیکی شرط استحقاق مهر المثل است، [۳] می توان گفت همین راه حل مورد نظر قانون گذار بوده است.

۴- هرگاه نکاح باطل و زن جاهل به بطلان بوده و نزدیکی هم واقع شده باشد. ماده ۱۰۹۹ قانون مدنی در این خصوص می گوید : « در صورت جهل زن به فساد نکاح و وقوع نزدیکی  زن مستحق مهر المثل است».

سؤالی که در اینجا می توان مطرح کرد آن است که برای تعیین مهر المثل، چه زمانی را باید در نظر گرفت؟ زمان عقد، یا زمان نزدیکی؟ یا حداکثر مهر از زمان عقد تا نزدیکی باید به زن داده شود؟ نظر فقهای اسلامی در این خصوص متفاوت است. به نظر می رسد که اقوی قیمت زمان نزدیکی است؛ و به دیگر سخن، مهر المل با توجه به ارزش های آن  زمان تعیین می شود؛ زیرا همانطور که صاحب جواهر گفته است، در روز دخول است که مهر المثل در ذمه شوهر ثابت و واجب می شودف مانند قیمت مال مضمون که روز تلف در ذمه قرار می گیرد؛ پس قیمت آن روز باید ملاک عمل باشد. [۴]

[۱] . صفائی ، سید حسین و اسدالله، امامی، مختصر حقوق خانواده، نشر میزان، چاپ اول ، ۱۳۷۵ ، ص ۱۶۳

[۲] . صفائی ، سید حسین و اسدالله، امامی، پیشین ، ص۱۶۴

[۳] . نجفی ، محمد حسن ، جواهر الکلام، فصل مهریه، مترجم سید محمد باقر موسوی همدنی ، ج ۴، مؤسسه انتشارات دالعلم، قم ،۱۳۷۰ ، ص ۹۳

[۴] . نجفی ، محمد حسن ، پیشین ، ج۳ ص ۵۳٫

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *