وکیل مجرب زن

در جامعه های سنتی ، زنان ، اصولا در شغل وکالت حضور کمرنگی دارند . در چند دهه گذشته محدودیت هایی که در زمینه ورود زنان به مناصب قضایی تصویب شده از حضور زنان در این حرفه کاسته است . مطمئنا حضور زنان در سطح مدیریتی کانون وکلا می تواند موجب تغییر کلیشه های ذهنی موجود در زمینه مردانه بودن شغل وکالت و نیز توانمندی های زنان در این حرفه تخصصی شود.

‌‌‌پیـامدهای‌ توانمندسازی زنان در حرفه وکالت

تا کنون عدم حضور‌ محسوس بانوان در شغل وکالت ، قضاوت و دیگر مشاغل وابسته سبب شده است‌ که بانوان جامعه از کمک‌ها و حمایت‌هایی که مـی‌توانند از حـضور دیـگر بانوان در این شغل ها برخوردار شوند ، محروم‌ گردند ‌.

تاکنون دربارۀ موضوع اشتغال زنان در مشاغل گوناگون تحقیقات نسبتا زیادی صورت گرفته‌ و حجم‌ این‌ تحقیق ها به‌ویژه در سـال‌های اخـیر رو بـه افزایش بوده است . اما این مساله درباره برخی از حرفه‌هایی که شاید از نظر افکار عمومی جامعه ، زنانه بـه‌شمار ‌ ‌نـمی‌روند ، چندان چشمگیر‌ نیست‌ . یکی از این مشاغل ؛ وکالت می باشد که از آغاز پیدایش ایـن شغل ، شـمار بانوان در این فعالیت کم ، و روند افزایش حضور آنها بسیار جزئی بوده است . این روند‌ پس‌ از انقلاب اسلامی با منع زنان از حضور در منصب قضاوت ، مسیر نزولی را در پیش گـرفت.

این در حالی است کـه در سـال‌های پیش از انقلاب اسلامی ‌، در‌ نتیجه‌ استقبال زنان تحصیل‌ کرده حقوق برای‌ استخدام‌ در‌ دادگستری شرایط زیر به وجود آمد :

ـ عده‌ای از زنان تحصیل‌ کرده حقوق قضایی به‌ عنوان قاضی به استخدام وزارت دادگستری در آمدند و بر‌ عده‌ زنانی‌ کـه در کسوت وکیل دادگستری ، مشاور حقوقی و یا‌ مددکار‌ اجتماعی در دادرسی‌های کیفری مشارکت و همکاری داشتند ، افزوده شد . البته زنان در تاریخ وکالت دادگستری ایران حدود پنجاه سال‌ سابقه‌ مشارکت‌ دارند و هرگز در مورد اشتغال زنـان در امـر وکالت دادگستری‌ منع قانونی وجود نداشته است .

ـ در سال ۱۳۷۴ ، با انجام اصلاحاتی در قانون شرایط انتخاب‌ قضاوت‌ دادگستری‌ مصوب سال ۱۳۶۱ ، زنان توانستند بار دیگر با پایه قضایی جهت‌ تصدی‌ پست‌های مـشاور و قـاضی تحقیق در مراجع قضایی کشور حضور یابند . اما این حضور تنها به احراز‌ پست‌ مشاور‌ قاضی و قاضی تحقیق محدود شده است و زنان حق انشاء رأی ندارند . از این ‌رو ، این اصلاحیه را فـقط مـی‌توان گامی برای اعاده موقعیت زنان در نظام قضایی‌ تلقی‌ کرد‌ که تأثیر مثبتی در گرایش زنان به حرفه قضاوت و رشته‌های وابسته به آن داشته‌ است‌ اما حقوقی که به موجب آن به زنـان داده شـده اسـت ، هرگز جای‌ حق‌ قضاوت‌ را نـمی‌گیرد.

مـیزان حضور زنان در حرفه وکالت در طی چندین سال گذشته روند بهبود‌ نسبی‌ را آغاز کرده اسـت . آنـچه که‌ بیش‌ از همه‌ ادامه‌ این‌ روند را در آینده‌ نشان می‌دهد ، توجه به آمارهای مـربوط بـه شـمار کارآموزان وکالت است.

در مـجموع دربـاره گـستره حضور زنان در حرفه وکالت‌ می‌توان‌ گـفت کـه الگوی کلی نابرابری‌ درباره‌ اشتغال زنان در سطح جامعه،در حرفه وکالت نیز بـه چـشم می‌خورد ؛ به‌گونه‌ای که هم‌اکنون در حدود یـک‌دهم وکلا را زنان تشکیل مـی‌دهند . امـا‌ این‌ شکاف در حال کاهش‌ اسـت‌ . البـته سرعت پرشدن این شکاف همانند برخی دیگر از حوزه‌ها همانند حضور دختران در آموزش عـالی و در دانـشگاه‌ها نیست ، اما می‌توان امیدوار بـود بـا تـحولی که در زمینه پذیـرش نـقش‌آفرینی‌ زنان‌ در مناصب قضایی صـورت گـرفته است ، شمار وکلای زن نیز افزایش پیدا کند . این مسأله از این لحاظ قابل توجه اسـت کـه به‌ویژه در سال‌های اخیر بسیاری از وکلای جـدید‌ ، قـضاتی‌ هستند کـه‌ پس از پنـج سـال کار قضاوت یا بـیشتر استعفا داده یا با پایان مدت خدمت،بازنشسته شده‌اند‌ و سپس به حرفه وکالت روی آورده‌اند.طبیعتا بـه خـاطر عدم حضور‌ زنان‌ در‌ حرفه قضاوت ایـن امـکان بـرای آنـان فـراهم نبوده است و از ایـن رو بـه کاهش نسبت وکلای زن‌ و ‌‌یا‌ کندی رشد شمار آنان انجامیده است.در حالی که اگر در آینده شـماری‌ از‌ زنـان‌ دارای مـناصب قضایی نیز به همین شیوه وارد کار وکـالت شـوند،نـسبت کـلی حـضور زنـان‌ در این حرفه نیز افزایش خواهد یافت.

چالش‌های زنان در حرفه وکالت

اولین مشکل وکلای زن وضعیت خانوادگی است‌.زن‌ وکیل‌ فرزند و همسر دارد.با توجه با این‌که کودکان به سرپرستی مستقیم مادر نیاز دارند.از‌ نظر‌ روحی-روانی،زن وکیل تحت فشار است.حـتی اگر وی پرستار هم‌ برای‌ کودک‌ داشته باشد،ممکن است پرستار برای نگهداری کودک به موقع نیاید،و با توجه به وقت‌ دادرسی‌،زن‌ وکیل مجبور می‌شود فرزندش را حتی با خود به دادگـاه بـبرد.اما‌ مرد‌ وکیل این مشکلات را ندارد زیرا در خانه مسؤولیت نگهداری فرزندان و اساسا کار خاصی را بر‌ عهده‌ ندارد .

مشکلات حرفه وکالت شامل وکلای زن و مرد می‌باشد . لکـن اگـر مقایسه‌ای هم به عمل آید، شاید در بیشتر موارد وکلای مرد مشکلات بیشتری داشـته بـاشند‌.مـشکلات‌ وکلای زن فقط در ارتباط با نگاه افراد از دید فرهنگ حاکم بر جامعه است که در مـحول نـمودن وکالت یا در مراجعات‌ و برخورد‌ با مسائل تأثیرگذار خواهد بود‌ .

در انجام وظیفه حرفه‌ای مشکلی که ناشی‌ از‌ زن بـودن وکـیل باشد‌ وجود‌ ندارد.مشکلات موجود برای زنان و مردان یکسان و منصرف از جنسیت آنـها اسـت مـانند مشکلات موجود در قوانین،در ساختار قوه قضاییه و…

بدین‌ترتیب گروهی وجود مشکلات خصوصی و خانگی برای‌ زنـان‌ را چـندان جـدی و قابل طرح نمی‌دانند.اما به‌رغم اظهار نظر ایشان مبنی بر عدم تـفکیک مـیان وکلای زن و مرد،آنها تصدیق می‌کنند که نوع نگاه جامعه به وکلای زن،هنوز‌ با‌ نگاه به‌ وکـلای مـرد یکسان نیست.حتی این مسأله را در دست‌اندرکاران حرفه قضاوت و نیروی انتظامی نیز مـی‌توان مـشاهده‌ کرد که هنوز هم وکالت زنان بـرایشان بـه صـورت امری عادی‌ درنیامده‌ است‌ و خود همین قـضیه مـشکلاتی را برای زنان در پیگیری حرفه‌شان پدید می‌آورد.

آثار توانمندسازی زنان در وکالت بر کل جامعه

حـرفه وکـالت بـه‌طور خاص و اشتغال زنان به‌طور عام بر‌ آثار‌ مثبتی که‌ برای زنانی که به کـار مـشغول مـی‌شوند،برجای می‌گذارد،نتایج سودمندی نیز برای همه زنان و نیز کل‌ افراد جامعه به بـار مـی‌آورد.زیرا اشتغال زنان موجب می‌شود که‌ آنان‌ از‌ استقلال مالی برخوردار شوند و بدین‌ترتیب امـکان چـانه‌زنی خـود را در درون مناسبات خانوادگی بهبود بخشند و سهم بیشتری ‌‌در‌ زمینه تصمیم‌گیری‌های درون خانواده پیدا کنند . از سوی‌ دیگر ، اشتغال زنـان بـه‌ ویژه در رشته‌هایی غیر‌ از‌ مشاغلی‌ همچون معلمی یا پرستاری – یعنی رشته‌هایی که با نقش سـنتی زنـان سـنخیت ندارند – موجب می‌شود‌ که پذیرش جامعه در جهت تغییر کلیشه‌های ذهنی نادرست درباره نقش زنان در‌ جـامعه و تـوانمندی‌های حرفه‌ای آنها‌ شتاب‌ پیدا کند . از همین‌ رو ، اعتقاد برخی از صـاحب‌نظران بـر ایـن است که حتی حضور نمادین زنان در برخی از حرفه‌ها و مشاغل ، به‌ویژه مشاغل نسبتا حساس و تخصصی‌ ، بـرای کـلیت جـامعه سودمند است . زیرا به صرف این واقعیت که زن اجازه حضور پیدا مـی‌کند ، در ذهـنیت جوانان و کودکان قالب‌ها شکسته می‌شود. زیرا دیدن تصویر این‌گونه زنان فعال در عرصه‌ اقتصادی‌ و اجتماعی بر کـودکانی کـه در حال همانندسازی هستند،تأثیر مثبتی برجای می‌گذارد . همچنین حـضور زنـان در فعالیت‌های اجتماعی و بر عهده گرفتن نقش‌های مـهم اجـتماعی‌ کـه‌ حرفه وکالت یکی از آنها به‌شمار می‌رود ، امـروزه یـکی از الزامات توسعه همه‌جانبه اجتماعی ، انسانی ، اقتصادی و سیاسی است.

الزام حضور و مشارکت زنان در جامعه،نـاشی از صـرف ظاهرسازی و اقدامات‌ نمادین‌ نیست ، بـلکه از ایـن واقعیت نـشأت مـی‌گیرد کـه تجربه بسیاری از کشورها نشان داده که در هـر جـامعه‌ای که سهم زنان در فعالیت‌های اجتماعی و نیز در سطوح مدیریتی افزون‌تر‌ گشته‌ ، آن‌ جـامعه از رشـد و توسعه پایدارتری‌ برخوردار‌ شده‌ است .

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *