واقعیت فساد در فوتبال

دکتر مرتضی امیری

فساد در فوتبال و اعمال مجرمانه و غیراخلاقی در حوزه ورزش ،موضوع گفت و گوی این هفته ما با آقای دکتر امیری کارشناس و پژوهشگر حوزه حقوق ورزش می باشد.

ـ به عنوان اولین سوال بفرمایید واقعیت و گستردگی فساد در فوتبال به چه معناست ؟

در این رابطه باید گفت در وسعیترین معنی این واژه ، فساد دارای معانی فراوانی است . اما « فسادی » که اینجا منظور من هست ؛ فساد سیستماتیک و سازمان یافته است که یکی از مشکلات نو ظهور در جامعه جهانی می باشد ؛ بطوری که بعضی از حقوقدانان سده بیست و یکم را سده جرایم سازمان یافته نام نهاده اند . من از واژه « فساد » در این جا استفاد میکنم تا همه چیز از جمله رشوه های بی پرده ، ترغیب باشگاهها ، استخدام غیر قانونی بازیکنان یا امضای قرارداد یک بازیکن با کارگزار و نقض پنهانی قوانین را شامل شود و در عین حال بازیکن یا کارگزار ممکن است منافع ورزشی و مالی در خور توجهی کسب کنند .

ـ به نظر شما آیا فساد در فوتبال مستلزم انجام فعالیت های مجرمانه است ؟

خیر ؛ امر فساد در ورزش ؛ خصوصا فوتبال ، لزوماً به معنی فعالیت های مجرمانه نیست ، حتی ممکن است مسئولیت مدنی نیز ایجاد نکند . ( اگرچه معمولا این اتفاق می افتد ) و ممکن است شامل دور زدن قوانین برای به دست آوردن برخی منافع باشد

فساد در فوتبال در سطوح بسیاری نمود پیدا می کند ، اما غالبا در مراکز اقتصادی مرتبط با فوتبال و البته بازار نقل و انتقال بازیکنان نمود دارد . به عنوان مثال اتهامات اخیر فساد در فوتبال بر روی مدیران یک مدرسه قدیمی فوتبال انگلیسی تمرکز داشت که مبالغی را در ازای امضا بازیکنان از برخی کارگزاران خاص دریافت می کردند . اگرچه این مسئله در حال حاضر همچنان ادامه دارد اما متداول بودن آن نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است. باشگاه های فوتبال ، مخصوصا در سطوح بالا ، دیگر اجازه نمی دهند که مدیران مسائل و قراردادهای مهم مالی آنها را هدایت کنند . منفعت بزرگ فوتبال مدرن و یا کارگردانی مسائل فوتبالی نتایج مثبت فراوانی داشت و مهم ترین آنها این بود که باشگاه ها به این درک رسیدند که مسائل مالی فوتبال را نسبت به گذشته حرفه ای تر دنبال کرده و صاحبان سرمایه ای که مبالغ هنگفتی بر روی باشگاه ها سرمایه گذاری می کنند انتظار دارند که نظارت و تعادل بیشتری بر روی مخارج صورت پذیرد .

اما این بدین معنا نیست که در حال حاضر فوتبال سالم و به دور از هرگونه فسادی داریم . بلکه منظور این است که قوانین تکمیلی بیشتری به عنوان ضمانت اجرای تخلف از قوانین ، مانند پرداخت رشوه در بازار نقل و انتقالات وجود دارد . به همان نسبتی که مقادیر زیادی وجه به فوتبال تزریق می شود ، رقابت میان باشگاه های بزرگ برای جذب بهترین بازیکنان افزایش می یابد . چیزی که در دیگر تجارت ها منجر به پرداختی های غیر صحیح می گردد در فوتبال چه از طرف کارگزاران و چه خانواده بازیکنان ( و غالبا اعلام نشده و خلاف قوانین فیفا ) غیر معمول نیست حتی در سطوح بسیار بالا.

ـ مهمترین چالش های راجع به انعقاد قراردادهای بازیکنان از منظر فوتبال پاک چیست ؟

در این رابطه باید اذعان نمود که انعقاد قراردادهای هنگفت با مبالغ گزاف در باشگاههای فوتبال و عدم استفاده صحیح از ظرفیت بازیکنان ، زمینه ایجاد فساد و رانت را در محیط ورزشی نزد افکار عمومی فراهم می سازد ؛ البته تلقی متداولی وجود دارد که برخی مواقع تنها راه مطمئن برای اقناع یک بازیکن برای امضای قرارداد استفاده از همان روشی است که باقی کارگزاران و باشگاه ها در پیش گرفته اند. در غیر این صورت باشگاه یا کارگزار بازیکن را به سادگی به دیگر رقبا واگذار کرده و از این عرصه رقابتی خارج می شود.

بنابراین ؛ فدراسیون فوتبال باید در خصوص انعقاد قراردادهای بازیکنان فوتبال ، سازوکار مناسبی ایجاد کند تا در این عرصه بتوانیم در دنیا حرفی برای گفتن داشته باشیم و بهتر است از تجربیات باشگاههای با سابقه و حرفه ای دنیا نیز بهره بگیریم .