آثار شرط نتیجه در عقود معوض نسبت به طرف قرار داد

متوسطخوبخیلی خوبعالیبسیارعالی (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

طرف عقد در قرارداد کسی است که مال یا عمل و یا شخص او به عنوان موضوع رابطه حقوقی متقابل در برابر دیگری مورد عقد قرار می گیرد.

در تعریف مذکور منشأ رابطه حقوقی متقابل صرفاً به اعتبار مال یا عمل و یا شخصیت طرف تعیین گردیده، بدیهی است هر کدام از عناصر مذکور وابستگی خاصی با یکدیگر داشته که جدایی آنها از یکدیگر اجتناب ناپذیر است. مثلاً ممکن است هر سه عنصر مال، عمل و شخصیت موجب اشتیاق شخص به انعقاد معامله گردد.

بنا به تعریف فوق طرف قرارداد شخصی است که ایجاب عقد را قبول می کند. در عقود معوض مال یکی از طرفین ما به ازاء مال دیگری است و هر یک از بایع و مشتری منتفع از ثمن در مبیع می گردند و به اعتبار مال یکدیگر می توانند طرف یکدیگر در عقد قرار گیرند. بنابراین نمی توان گفت تعریف مذکور تعریف کاملی است. تعاریف دیگر نیز واجد ضابطه کلی و عمومی برای شناسایی طرف قرارداد نیست و شناسایی طرف قرارداد در عقود معوض که وابسته به رضای طرفین است دشوار به نظر می رسد. در شرایط نتیجه ضمن عقد که به نفس اشتراط حاصل می شود طرف قرارداد مشخص است و او کسی نیست جز شخصی که شرط را پذیرفته است. لکن باور این نظریه مشکل است که بگوییم شرط نتیجه ضمن عقود معوض صرفاً راجع به مشروط علیه است. زیرا او طرف قرارداد محسوب می گردد. می دانیم که در عقود معوض قابلیت انتقال عوضین ناظر به انتفاع متعاقدین از شایستگی آن انتقال است. بنابراین قبل از تحقق عقد، اطراف قضیه مصالح خویش را در نظر گرفته و براساس آن عقد محقق می شود. بنابراین بیهوده است تأکید خویش را بر شناخت طرف قرار داد نهاده، بلکه بایستی گفت چون هر دو طرف عقد معوض به لحاظ ایجاد حق و تکلیف در عقد  و شرط برای متعاقدین و شارط و مشروط علیه هر یک از آنها به اعتباری می توانند طرف قرارداد محسوب گردند. بنابراین شناخت اهداف و آثار عقد و شرط کافیست تا طرف قرارداد مورد شناسایی قرار گیرد.

مشروط له در شرط نتیجه ضمن عقد کسی نیست جز شخصی که از اثر عمل حقوقی ایجاد شده ضمن عقد، بهره مند می گردد. تحقق عمل آن را می توان در مثال ذیل بدست آورد.

  فروشنده ضمن عقد بیع اتومبیل خویش بر خریدار شرط می کند که به مدت دو سال آموزش زبان فرانسه کودکش را به عهده بگیرد و مبلغی را نیز به عنوان ما به ازاء آموزش به خریدار بدهد، عقد مذکور و شرط نتیجه ضمن آن هر دو از عقود معوض بوده زیرا واجد تمامی عناصر عمومی عقد معوض می باشند. نتیجه آن نیز اثر عقد اجاره است.

قطع نظر از مباحث مقدماتی که در تشخیص و شناسایی طرف عقد به میان آمد آنچه مسلم است مشروطه له در مثال فوق الذکر کسی است که شرط نتیجه به سود او مقرر شده است و او کسی نیست جز مستاجرکه در اثر شرط نتیجه منتفع از شرط مذکور است. اشتباه نشود شرط نتیجه مذکور در عقد به اعتبار انجام فعلی از سوی مشروط علیه شرط فعل نیست. شرط فعل خود عقد اجاره است که زمینه پیدایش آن اثر گردیده ولو اینکه مخفی و در نهان باشد. در مثال فوق الذکر به محض تحقق عقد و شرط نتیجه، اثر آن ظاهر و متجلی می گردد که آن اثر چیزی نیست جز آموزش زبان فرانسه به کودک بایع، بنابراین اثر شرط نتیجه این است که مشروط له بتواند از حقوق و امتیازات ایجاد شده استفاده کند.

دو اصل در نتیجه تعهد بوجود آمده از اراده طرفین انتزاع می شود یک اصل لزوم که به اعتبار آن شرط نتیجه مذکور چون در عقد معوض شده بین متعاملین لازم التباع و تخطی از آن شرایط و ضوابط خود را دارد و دیگر اصل نسبی بودن که نتیجه تحصیل شده نه تنها در برابر متعاملین بلکه نسبت به قائم مقام آنها نیز مؤثر است. بنابراین حقوقی که در اثر عقد و شرط نتیجه ضمن آن ایجاد می شود، پس از مرگ هر یک از متعاقدین به ورثه آنها منتقل می شود. البته این حق تا جائیست که طرفین بر خلاف ان تراضی ننموده باشند. ( در مواردی که چنین توافقی قانونی باشد) یعنی بر خلاف نظم عمومی یا اخلاق حسنه نباشد و یا قانوناً اثر عقد و شرط متوجه قائم مقام نگردد. مثلاً متبایعین در عقد بیع نمی تواند توافق نماید اثر محصول حقوقی خویش را بطور نتیجه مورد امعان نظر قرار داده اند به ورثه و یا قائم مقام قانونی آن منتقل نشود. اما گاهی اوقات اثر شرط نتیجه ضمن عقد معوض به قائم مقام خاص آن بر می گردد و او کسی نیست جز منتقل الیه که در این فرض قائم مقام ناقل تلقی می گردد و در بحث شرط نتیجه علی القاعده کسی که حق عینی موچود در عین معین، متعلق اوست قائم مقام خصوصی تلقی می شود.

تکلیف به انجام تعهدات ناشی از شرط نتیجه ضمن عقد که به عهده مشروط علیه است ناشی از همان وصف لزوم در معاملات می باشد. ذکر این نکته ضروریست که مباحث این گفتار صرفاً راجع به شرط نتیجه است که صحیحاً محقق شده و ارتباطی به مطالب مربوط به شرط نتیجه فاسد که اساساً تحقق آن متردّد است و عقد فاسدی که ضمن آن شرط نتیجه ذکر شده ندارد.

همان گونه که شرط نتیجه راجع به مشروط له دارای آثاری بوده که قبل از این بحث به آن اشاره رفت راجع به مشروط علیه نیز واجد همان آثاریست که قلمرو بحث نسبت به مشروط علیه و قائم مقم قانونی آن مورد امعان نظر واقع می شود.

نتیجه منطقی و قانونی حکومت تراضی این است که متعامدین پای بند به آن باشند گفته شده در شرط نتیجه نیازی به اجبار طرف قرارداد احساس نمی شود زیرا نتیجه مطلوب خود به خود و با عقد بدست می آید.

بنابراین در تعهد مشروط علیه که الزام وی به انجام شرط نتیجه را در بر دارد هیچ نکته مبهمی وجود ندارد. آنچه که مورد بحث است تعهدی است که در راستای شرط نتیجه برای مشروط علیه به وجود آمده و بنابر دلائلی قادر به انجام آن نیست.

در مثال قبل جایی که فعل آموزش زبان فرانسه برای کودک به عنوان شرط نتیجه و به سود بایع وضع شده، چنانچه مشروط علیه قادر به انجام آن نباشد تکلیف چیست؟ موضوع از دو زاویه مورد امعان نظر قرار می گیرد.

ـ فعل مورد تعهد ممتنع حین العقد است

زمانی فعل مورد تعهد در اجرای شرط نتیجه مورد نظر از افعالی است که حین شرط ممتنع بوده. به این معنا که طرفین با علم و اطلاع از وضعیت موجود می دانستند که امکان انجام آن برای مشروط علیه مقدور نیست .

در مثال فوق فرض کنیم مشروط علیه اساساً به زبان فرانسه آشنایی نداشته چون فرض اطلاع از موضوع در حین عقد و شرط نتیجه آن می رود بنابراین شرط مذکور در سبب آن که عقد اجاره است، خلل و خدشه وارد کرده مثل این می ماند که شرط نتیجه ای محقق نگردیده چون اقتدار لازم برای انجام شرط در حین عقد موجود نبوده، عقد اجاره ای که سبب شرط نتیجه بوده نیز محقق نشده تا به اعتبار آن شرط نتیجه حیات حقوقی یابد.

ـ فعل مورد تعهد ممتنع بعد از عقد است

زمانی فعل مورد تعهد در اجرای شرط نتیجه از افعالی است که حین انعقاد شرط ممتنع نبوده بلکه از عقد و تحقق شرط و سپری شدن زمانی از اجرای تعهد، عدم اقتدار مشروطه علیه به انجام فعل صورت می گیرد.

در این صورت عدم اقتدار یا به علت فوت مشروطه علیه است یا اینکه خود مشروط علیه قادر به انجام فعلی که ناشی از شرط نتیجه است، نیست. فی المثال دچار بیماری صعب العلاج گردد به نحوی که اجرای شرط در بقیه مدت متعذر گدد. در فرض اولیه آیا به اعتبار اینکه عقد معوض بوده و به اعتبار اصل لزوم معاملات و ورثه تکلیفی به عهده دارند و در صورت ثبوت چنانچه در بین ورثه شخصی باشد که بتواند از عهده آموزش زبان فرانسه برآید این تعهد به اعتبار قائم مقامی به او منتقل می شود؟

با توجه به اینکه شرط مذکور ضمن عقد معرض نگاشته، در صورتی که فاقد شرط مباشرت اجیر ( مشروط علیه ) باشد، به نظر میرسد در صورت قبولی ترکه تکلیف به عهده ورثه باشد و چنانچه در بین ورثه شخصی باشد که از عهده امر آموزش بر آید مکلف قانونی به انجام تعهد در بقیه مدت اجاره است و در فرض دوم اینکه آنجا که اجرای شرط نتیجه در بقیه مدت به اعتبار شخصیت مشروط علیه که دچار بیمار گردیده ممتنع می گردد. هر چند هم عقد و هم شرط نتیجه واجد عناصر عقود معاوضی است. به نظر می رسد چاره ای در فسخ برای بقیه مدت اجاره نیست و مشروط له می تواند خسارات خویش را با اتخاذ ملاک از مقررات ماده ۲۴۰ قانون مدنی مطالبه نماید.

***گروه وکلای سفیر صلح را به خاطر بسپارید***

موسسه حقوقی سفیر صلح با دارا بودن کادری با تجربه و متعهد و استفاده از اعضای هیئت علمی دانشگاه و وکیل پایه یک دادگستری آماده خدمت رسانی و ارائه خدمات حقوقی ـ وکالتی و مشاوره در کلیه امور حقوقی ـ کیفری ـ ثبتی ـ خانواده و بین الملل می باشد .

ما بهترین وکلا را در ایران به شما معرفی می کنیم . سایت سفیر صلح اولین سایت و مرکز تخصصی اطلاع رسانی حقوقی در کشور است که مشغول فعالیت های علمی و تحقیقاتی می باشد . گروه وکلای سفیر صلح با معرفی برترین کادر وکلا در مناطق مختلف تهران و شهرستان های مختلف کشور حضور دارند و در رفع مشکلات حقوقی و کیفری ، ثبتی و خانواده به شما کمک می کنند . همین حالا می توانید از طریق صفحه تماس با ما از یکی از وکلای متخصص موسسه وقت ملاقات بگیرید و مشکل حقوقی خود را با ایشان در میان بگذارید .

اما چرا برای حل مشکل حقوقی خود گروه وکلای سفیر صلح را انتخاب می کنید ؟

جواب مشخص و مبرهن است ؛ زیرا :

۱ ـ وکلای موسسه حقوقی سفیر صلح با شما صادق هستند و رویه کار در این مجموعه به این صورت است که بمحض ارجاع پرونده اقدامات عاجل و حقوقی راجع به آنها صورت می گیرد .

۲ ـ متخصصین ما دارای تسلط و تجربه کافی در امر وکالت می باشند و همگی دارای رزومه موفقی می باشند . اغلب همکاران این مجموعه علاوه بر تحصیلات تخصصی در یک رشته خاص ، در یک رشته فوق تخصصی نیز آموزش دیده و مهارت دارند .

۳ ـ آخرین موسسه و دفتری که برای به دست آوردن حق و حقوق خود به آن مراجعه خواهید کرد ، موسسه حقوقی سفیر صلح خواهد بود : مطمئن باشید که به حق خود خواهید رسید .

جهت آگاهی بیشتر می توانید با شماره تلفن ۲۶۶۴۳۹۰۸ ۰۲۱ یا ۰۹۱۲۸۴۷۲۹۸۴ تماس حاصل نمایید .

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *