دکتر موسی عمید

دکتر موسی عمید ، در سال ۱۲۸۶ شمسی در خانواده ایی روحانی از اهالی تبریز ، به دنیا آمد . تحصیلات مقدماتی را نزد علمای تبریز گذراند آنگاه به تهران آمد و از محضر استاد آیت الله سید حسن مدرس  ، آقا میرزا طاهر تنکابنی و میررضا ایروانی ، کسب فیض کرد . سپس به قم رفت و پس از تلمذ در محضر مراجع تقلید و استادان  حوزه علمیه قم ، به درجه اجتهاد رسید .

دکتر عمید پس از بازگشت به تهران ، برای ادامه تحصیل با دومین گروه محصلان  اعزامی به اروپا ، راهی فر انسه شد . تحصیلات متوسطه و عالی را با دریافت لیسانس حقوق و فلسفه از دانشگاه سوربن پاریس به پایان رساند و با ارائه پایان نامه ایی تحت عنوان ” موضوع طلاق در حقوق ایران و مقایسه آن با حقوق ملل دیگر ” دکترای حقوق خصوصی را از همان دانشگاه دریافت کرد .

در کنار تحصیل در سوربن ، به تحصیل فلسفه در دانشگاه ژنو سوئیس مشغول بود و سرانجام با نگارش پایان نامه ای تحت عنوان ” معر فت النفس از نظر شیخ الرئیس  بوعلی سینا ” دکترای فلسه ژنو را با درجه ممتاز به دست آورد . او همچنین موفق به دریافت دیپلم علوم جزایی از موسسه جزایی پاریس شد .

پس از بازگشت به ایران ، در سال ۱۳۱۹ شمسی به عضویت رسمی هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران درآمد و به تدریس حقوق مدنی در این دانشکده پرداخت .

بین سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۲ ریاست دانشکده حقوق دانشگاه تهران را به عهده داشت . کتابهای : ارث  در حقوق مدنی ایران  ، تاریخ  فلسفه  در اسلام  و دوره حقوق مدنی ، از جمله آثار تالیفی ایشان است .

دکتر موسی عمید در سال ۱۳۴۳  شمسی در تهران دار فانی را  وداع گفت .

شیخ محمد سنگلجی

استاد شیخ محمد سنگلجی ، فرزند آیت الله حاج شیخ محمد حسن سنگلجی  ، در سال ۱۲۷۶ شمسی در تهران به دنیا آمد .

تحصیلات مقدماتی را در مدرسه خان مروی فرا گرفت و در بیست و هفت سالگی به دارالعلم نجف اشرف رفت و به درجه اجتهاد نائل آمد. .دراواسط دهه ۱۳۱۰ شمسی به تدریس فقه ، اصول ، قواعد فقه و قضا در اسلام ، در مدرسه عالی حقوق و دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران پرداخت و از سال ۱۳۲۶ شمسی نیز به ارائه همین درس در سطوح عالی تکمیل حقوق در دانشکده حقوق مشغول بود .

در کنار تدریس علوم حقوقی ، به اشاعه و تبلیغ اسلامی و فرهنگی می پرداخت و کانونی برای دانشجویان حقوق و جوانان تحصیلکرده به نام رواق قرآن تاسیس کرد و در آن ، دروسی مانند قرآن ، منطق ، فقه ، ملل و نحل و تاریخ اسلام را درس می داد .

آثار تالیفی و تحقیقی استاد سنگلجی عبارتند از :

  • دلائل السداد ( در قواعد فقه و اجتهاد )
  • مقاصد الاصول ( در فن اصول )
  • ندای عشق ( در فلسفه )
  • خرد سنج ( در منطق فارسی )
  • مصباح المیزان ( در منطق )
  • قانون رضاع در اسلام
  • میراث در اسلام
  • کلیات عقود و ایقاعات
  • رساله قضا و قدر
  • تعلیقه بر مثنوی ساله در تشریع یا قانونگذاری در اسلام
  • رساله تحقیق در ابطال تناسخ و اثبات معاد
  • رساله در تشریع یا قانونگذاری در اسلام
  • الوفایه فی تهذیب الکفایه
  • آیین دادرسی در اسلام
  • منطق و فلسفه الهی ( مدخل منظومه )
  • نفسیر بر سور مقطعه
  • تفسیر قرآن مجید

استاد شیخ محمد سنگلجی در چهاردهم شهریورماه ۱۳۵۹ شمسی پس از ۸۴ سال عمر با عزت ، در تهران دار فانی را وداع گفت .

دکتر احمد متین دفتری

دکتر احمد متین دفتری ، فرزند میرزا هدایت الله وزیر  دفتر ، در چهارم بهمن ماه ۱۲۷۵ شمسی در تهران  به دنیا آمد . تحصیلات ابتدایی  و متوسطه را در مدرسه آلمانی های تهران به پایان رساند .

بعد از مدرسه عالی حقوق ، لیسانس گرفت و برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت . در دانشکده  حقوق شهر لوزان ، با ارائه  پایان نامه دکترای خود تحت عنوان « کلید استقلال اقتصادی ، الغای کاپیتولاسیون در ایران » موفق به دریافت درجه دکترای حقوق شد . بین سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۰ شمسی در دادگاه های فرانسه ، سوئیس و آلمان به کارآموزی و وکالت پرداخت .

در سال ۱۳۰۶ شمسی پس از گشایش دادگستری نوین به استخدام رسمی دادگستری درآمد و تا سال  ۱۳۱۸ شمسی به ترتیب مدیر ، معاون ، کفیل و عاقبت وزیر دادگستری شد .

در سال ۱۳۱۲ شمسی پس از یک دوره کوتاه که تدریس نمی کرد ، در مدارس نظام ، مدرسه صنعتی، مدرسه عالی حقوق و علوم سیاسی و سرانجام دانشکده حقوق دانشگاه تهران به عنوان استاد ثابت به تدریس مشغول شد .و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۴۸ شمسی به این کار ادامه داد .

بخشی از سمتها و  عناوین علمی  وقضایی دکتر متین دفتری عبارتند از : دومین وزیر دادگستری نوین ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۸ ، قاضی دیوان داوری بین المللی لاهه ۱۳۱۶ ، داور حقوقی و نماینده دولت در جامعه ملل ۱۹۳۰ ، رئیس هیات نمایندگی ایران در یازدهمین کنگره بین المللی حقوق تطبیقی ، استاد آکادمی حقوق بین المللی لاهه به مدت یک سال ۱۹۳۷ میلادی ، دادرس دیوان داوری لاهه به مدت شش سال از ۱۹۳۹ میلادی که پس از پایان این دوره ، مجددا به این سمت انتخاب شد .

آثار تالیفی و تحقیقی او عبارتند از :

ـ محاکمات فوری

ـ آیین دادرسی مدنی

ـ آیین دادرسی کیفری

ـ رساله های متعدد درباره جامعه بین المللی و سیاست جزایی و سازمان ملل متفق.

ـ کلید استقلال اقتصادی ایران الغای کاپیتولاسیون در ایران

دکتر احمد متین دفتری در تیر ماه ۱۳۵۰ شمسی در سن ۷۶ سالگی در تهران دارفانی را وداع گفت . پیکرش در قبرستان حضرت عبدالعظیم در تهران ، به خاک سپرده شده است .

شیخ محمد تقی عبده ( بروجردی )

شیخ محمد تقی عبده ( بروجردی )

شیخ محمد تقی عبده ( بروجردی ) چهره ای شاخص و یکی از حقوقدانان کاردان و مبتکر دادگستری نوین بود .قاطعیت ، درایت ، و نوآوریهای او در امور قضایی مشهور خاص و عام است .

او نزدیک به سی سال ریاست محکمه عالی انتظامی قضات را بر عهده داشت و به بیانی دیگر قاضی القضات  دادگستری  بود . شیخ محمد تقی عبده فرزند شیخ ملا حسین بروجردی ، در سال ۱۳۰۰ هجری قمری برابر با ۱۲۵۸ شمسی در بروجرد به دنیا آمد . جدش ملا محمد تقی گلپایگانی بود . شیخ محمد ، پدرش را در دوران کودکی از دست داد . او از طفولیت به کسب علم و فراگیری فقه و معقول و منقول پرداخت . در سن شانزده سالگی پیاده  راهی تهران شد و تحت حمایت آقا سید ریحان الله که از مجتهدین بنام عصر خود بود ، قرار گرفت و به تحصیل خود ادامه داد .در سن بیست و یک سالگی از محضر آیت الله العظمی میرزا حسن آشتیانی به درجه اجتهاد نایل شد .

در این زمان به معلمی  روی آورد و به توصیه استادش  در مدرسه دانش که بعدها به مدرسه ثروت تغییر نام داد و مدیریت آن با میرزا احمد خان حنانه بود ، مشغول به تدریس شد . پس از چندی مدرسه آلمانی « ایران و آلمان » در تهران گشایش یافت و او در آنجا مشغول به تدریس شد . در سال ۱۳۳۱ هجری قمری از مدرسه آلمانی کناره گرفت و به دستور میرزا احمد خان اشتری که معاونت وزارت عدلیه را بر عهده داشت ، به عنوان عضو محکمه استیناف تهران ، آغاز به کار کرد . پس از چند سال مدعی العموم استیناف شد و در این سمت تا زمان انحلال عدلیه و تشکیل دادگستری نوین ، باقی ماند .

شیخ عبده در دهه ۱۳۱۰ شمسی پایان نامه دکترای خود تحت  عنوان « انحلال عقد واحد به عقود متعدد » را ارائه داد . نظرات او در امور قضایی ، همواره جزو نمونه های ابتکاری و جالب توجه قضایی و حکمیت و استدلالهای حقوقی به شمار می آمد .

آثار تالیفی باقی مانده او عبارتند از :

۱ ـ حقوق مدنی

۲ ـ شرح قانون مدنی

۳ ـ کلیات حقوق اسلامی

۴ ـ اصول و رویه قضایی مستخرجه از آرای دیوان عالی تمیز .

۵ ـ صرف و نحو عربی .

شیخ محمد عبده ( بروجردی ) در سحرگاه پانزدهم تیرماه ۱۳۴۶ شمسی  ، پس از ادای نماز صبح چشم از جهان فروبست و بر جنازه او مرجع عالی قدر آیت الله العظمی مرعشی نجفی ، نماز میت خواند. پیکرش در جوار مرقد حضرت معصومه ( س ) در شهر قم به خاک سپرده شده است .