تهدید به اقدامات علیه امنیت پرواز  

متوسطخوبخیلی خوبعالیبسیارعالی (امتیاز دهید)
Loading...

*** مرتضی امیری ***

اقدامات علیه امنیت پرواز می‌تواند برخی جرائم دیگر را نیز شامل شود که در هواپیما رخ می‌دهد ولی می‌تواند مربوط به در دست گرفتن کنترل هواپیمای در حال پرواز نبوده و نسبت به امنیت پرواز و حفظ سلامت مسافران وخدمه‌ی پرواز واجد تاثیرات منفی باشد این اقدامات ممکن است قتل همراه باایجاد ناامنی برای سایر مسافران ، ضرب و جرح ، هیاهو جنجال ، تخریب سیستم‌های فنی هواپیما ، از بین بردن هواپیما و … را شامل گردد . بنابراین اقدامات علیه امنیت پرواز می‌تواند شکلی جامع‌تر از هواپیما ربایی بوده و اقدامات زیادی در سیطره خود گرفته به نحوی که میان این دو رابطه‌ی منطقی عموم و خصوص مطلق وجود داشته باشد . هواپیما ربایی خود می‌تواند صورتی از اقدامات علیه امنیت پرواز تلقی گردد ولی به دلیل اهمیت خاص این جرم اقتباس و ناامنی و بی‌نظمی فراوانی که در سیستم هواپیمایی و حمل و نقل مسافران و همچنین آحاد جامعه ایجاد می نماید دارای عنوانی خاص بوده و بحث‌های فراوانی را به خود اختصاص می‌دهد بنابراین در تعریف اقدام علیه امنیت پرواز می‌توان گفت که : « اقدام علیه امنیت پرواز عبارت از هر نوع عملی است که موجب اختلال در سیستم‌های فنی هواپیما و یا سلامت سرنشینان و محمولات آن و یا اختلال در نظم و آرامش داخلی هواپیما گردد .» بهترین وکیل تهران

۱ ـ عنصر قانونی وکیل پایه یک دادگستری

برای اولین بار کنوانسیون راجع به جرائم و برخی اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما در بند ۱ ماده ی ۱۱ خویش به جرم انگاری هواپیماربایی در عرصه بین المللی پرداخت. این ماده اینچنین مقرر می کند: (( هرگاه شخصی داخل هواپیما از طریق غیرقانونی و با توسل به زور یا تهدید به زور مرتکب عمل مداخله و تصرف و یا اعمال کنترل هواپیمایی در حال پرواز شود و یا هرگاه چنین عملی در شرف وقوع باشد دول متعاهد برای حفظ و یا بازگرداندن کنترل هواپیما به فرمانده قانونی آن کلید تدابیر مقتضی را اتخاذ خواهند نمود. ))

همانگونه که ملاحظه می گردد جامعه بین المللی در اولین سند مهم در مورد اقدامات علیه پرواز صراحتا ً هواپیماربایی را جرم نشناخته و تنها دولت ها را متکلف به بازگرداندن کنترل هواپیما به فرمانده خویش می داند.

ماده‌ی ۱ قرارداد بین‌المللی راجع به جلوگیری از تصرف غیر قانونی هواپیما معروف به قرارداد لاهه این چنین بیان داشته است : «هر کسی در داخل هواپیمای در حال پرواز :

الف – از طریق غیر قانونی و با توسل به زور یا تهدید به زور یا هر نوع ارعاب دیگر هواپیما را تصرف و یا کنترل آن را در دست گیرد و شروع به ارتکاب اعمال مزبور نماید مرتکب جرم می‌شود .»

در ایران قانونگذار در قانون هواپیمایی کشوری در ماده‌ ۱ عنصر مادی جرم هواپیما ربایی را بیان کرده است و علاوه بر موارد اجباری ، ارعاب و تهدید عنصر اعمال خدعه و نیرنگ را نیز به کار برده است در صورتی که ارعاب و تهدید با استفاده از سلاح یا مواد منفجره یا محترقه یا خطرناک دیگر صورت بگیرد چنانچه مرتکب یک نفر باشد به حداکثر مجازات حبس با اعمال شاقه از ۳ تا ۱۵ سال محکوم می شود و اگر بیش از یک نفر باشد به حبس دائم با اعمال شاقه محکوم می‌گردد . لازم به ذکر است مجازات این جرم در حالت عادی حبس با اعمال شاقه از ۳ تا ۱۵ سال است .

در ماده‌ی ۲ این قانون ،‌قانونگذار به تدوین جرم علیه امنیت پرداخته است و بیان داشته :« کسانی که به منظور اخلال در پرواز یا خرابکاری در هواپیما عالماً عامداً اشیایی با خود در هواپیما حمل نمایند و یا به نحوی از انحاء در هواپیما قرار دهند و یا با هواپیما ارسال دارند یا مرتکب عمل دیگری شوند که موجب شود به هواپیما و یا مسافرین یا گروه پرواز و یا اموال موجود در آن آسیب برسد به حبس با اعمال شاقه از ۳ تا ۱۵ سال محکوم خواهند شد و در صورتی که اقدامات مذکور منجر به قتل نفس شود مجازات مرتکب اعدام خواهد بود.» آنچه که در اینجا مورد نظر قانونگذار قرار نگرفته انجام هر گونه اقدامی است که موجب ایجاد رعب و وحشت در مسافران و یا خدمه پرواز می‌گردد . به عبارت دیگر قانونگذار اقدامات برای بر هم زدن نظم و آرامش داخلی هواپیما را مشمول عنوان مجرمانه قرار نداده و این گونه اقدامات به جز موارد پیش بینی شده در ق .م . ا فاقد وصف کیفری است .

نکته قابل ذکر دیگر این است که قانونگذار در ماده‌ی ۶ این قانون انجام اعمالی به صورت ترک فعل را در حکم معاونت دانسته است : « کسانی که از تهیه و تدارک آلات و اسباب جرم و یا مقدمات ارتکاب جرائم مندرج در این قانون مطلع شده و جریان را به مقامات ذی صلاح اعلام ننمایند به مجازات معاون جرم محکوم خواهند شد .»

همچنین قانونگذار در ماده‌ی۲۳ قانون هواپیمایی کشوری شکلی دیگری از اقدام علیه امنیت پرواز را پیش بینی نموده و هر گونه اقدام به قصد ایجاد خطر برای هواپیما یا سرنشینان آن راجرم دانسته و مرتکب را مستحق حبس تأدیبی از شش ماه تا سه سال و در صورتی که از عمل او قتل یا جرح واقع شود او را علاوه بر مجازات مذکور مستحق مجازاتی که برای نفس جرم مزبور مقرر است نیز دانسته است . لازم به ذکر است این قانون می تواند تمامی اشکال اقدام علیه امنیت پرواز را در بر گرفته و قانون مجازات اخلالگران در امنیت پرواز شکل خاصی از اقدام علیه پرواز را مدنظر داشته است .

۲ ـ عنصر مادی

مواد فوق الذکر تنها ناظر بر هواپیمای در حال پرواز است . یعنی تا زمانی که هواپیما همچنان بر روی زمین است و هیچ گونه اقدامی برای پرواز صورت نگرفته است مقررات این ماده را ما بر آن مورد جاری نمی سازیم اما هواپیما از چه زمانی در حال پرواز تلقی می‌گردد . از زمانی که از زمین بلند شد و شروع به حرکت در آسمان کرد و یا زمانی که شروع به حرکت نمود و یا زمانی که هنوز شروع به حرکت نکرده و همچنان روی زمین به صورت ثابت ایستاده است. اگر در این حالت شخصی با اسلحه خلبان را تهدید کند تکلیف چیست آیا جرم هواپیما ربایی بر طبق این ماده شکل می گیرد یا خیر ؟ بند ۳ ماده ی ۱ کنوانسیون تکلیف مسئله را مشخص ساخته و هواپیما را از زمانی که نیروی موتوری آن به منظور پرواز به کار می افتد تا زمانی که عمل فرود آمدن آن پایان یابد در حال پرواز تلقی می کند. این کنوانسیون زمان محدودتری را نسبت به قرارداد لاهه برای هواپیمای در حال پرواز در نظر گرفته است. زیرا بند ۱ ماده‌ی ۳ این قرارداد لاهه این چنین بیان داشته که «از لحاظ این قرارداد هواپیما از زمانی که درهای خروجی آن پس از سوار شدن مسافرین و بارگیری بسته شود تا زمانی که یکی از درهای مزبور به منظور پیاده شدن آنان وتخلیه بار بازگردد « در حال پرواز تلقی می شود » .

بنابراین با سوار شدن مسافرین و بارگیری هواپیما درهای هواپیما بسته می شود از این لحظه هواپیما در حال پرواز تلقی می‌گردد حتی اگر هنوز موتور آن روشن نشده باشد ولی به نظر می رسد که درهای هواپیما حتماً باید به صورت قانونی و توسط متصدیان و مسئولان آن بسته شود . بنابراین اگر در اثنای بارگیری و یا پس از سوار شدن مسافران و بارگیری هواپیما ربایان هواپیما را به تصرف خوددرآورده و اقدام به بستن درها نمایند و این مورد مشمول این ماده قرار نمی‌گیرد .

بهترین وکیل تهران می گوید همچنین همین طور که درهای هواپیما به صورت قانونی و توسط متصدیان آن باید بسته شود ، باز شدن درهای هواپیما نیز باید به صورت کاملاً قانونی و توسط خدمه‌ی آن باشد بنابراین اگر پس از بسته شدن درهای هواپیما ،‌ هواپیماربایان اقدام به انجام عملیات هواپیما ربایی کنند وهواپیما را در نقطه‌ای فرود آورند و درها را باز کرده و مسافران را پیاده ومسیر هواپیما توسط شخص هواپیما ربا مشخص گردیده و او در مورد محلی که هواپیما فرود خواهد آمد تصمیم‌گیری خواهد کرد . می‌تواد که در آن حالت تصمیم بگیرد که هواپیما با چه سرعتی و در چه ارتفاعی و از کدام مسیر حرکت کند .

اما این شرایط لازم برای ربودن هواپیما نیست زیرا ممکن است شخص هواپیما ربا از نظر فنی به هدایت آن مسلط نبوده و فقط دستور تعیین مسیر بدهد ، کنترل هواپیما فقط ناظر بر تعیین مسیر نمی‌شود بلکه اگر شخصی از زمانی که درهای هواپیما بسته شد و هنوز اقدام به پرواز نکرده است برای رسیدن به اهداف خود ، اقدام به ربودن هواپیما بکند ودستور عدم پرواز هواپیما را بدهد چون کنترل هواپیما را از این طریق به دست گرفته است می‌توان او را هواپیما ربا نامید . به نظر می رسد فرقی بین موردی که شخص هواپیما ربا خود اسلحه می‌کشد و یا به هر طریقی به زور متوسل می‌شود تا خلبان را از این طریق متقاعد کند که شخص ، خلبان را کنار می‌زند و خود اقدام به هدایت هواپیما می نماید نباشد هر دو مورد را بتوان کنترل هواپیما نامید . در فرض اول به دلیل این که خلبان مکره به اطاعت از دستورات هواپیما ربا می‌باشد به نحوی که این مسئله می‌تواند در صورت عدم اطاعت منجر به گرفتن جان عده‌ای از مسافران و یا خود خلبان و یا ایجاد آسیب و صدمه‌ی جسمی بر آن‌ها گردد . لذا در این مورد می‌توان گفت که هدایت هواپیما بر عهده‌ی هواپیما ربا است می‌توان او را به عنوان مباشر معنوی هدایت هواپیما به شمار آورد و هر گونه خطرات احتمالی از قبیل آب و هوای نامناسب ، رعد و برق ، طوفان ، چاله‌های هوایی ‌کمبود و سوخت و آسیب‌های جدی وارد بر هواپیما و مسافران را منتسب به او دانست .

باید توجه داشت که تصرف هواپیما باید با توسل به زور یا تهدید به زور یا هر نوع کنند به نظر می رسد که همچنان هواپیما ربایی پا برجاست شامل مقررات این قرارداد می‌گردد .

بدیهی است اگر هواپیما ربایان ،‌هواپیما را ترک کرده ولی پس از این که مسافران سوار هواپیما شدند و درها هنوز بسته نشده است دوباره عده‌ای دیگر دست به اقدامات تهدید آمیز بزنند وخود درها را ببندند هواپیما در آن لحظه در حال پرواز تلقی شده و شامل مقررات قرارداد لاهه می‌گردد زیرا زمانی پرواز پایان می‌یابد که درهای هواپیما به صورت قانونی و به منظور پیاده شدن مسافران باز گردد . همین حالت وجود دارد وقتی که هواپیما به منظور فرود اضطراری و انجام تعمیرات یا سوخت‌گیری و یا دلایل قانونی دیگر غیر از پیاده شدن مسافرین بر زمین می‌نشیند و یا حتی در فرودگاهی فرود می اید و درهای آن باز می گردد . در این مورد حتی اگر درهای هواپیما بسته نشده باشد و هواپیما تحت تصرف افراد غیر مسئول درآید هواپیما در حال پرواز تلقی گشته و مشمول مقررات قرارداد لاهه تلقی می‌گردد.

اما در مورد فرود اجباری ممکن است در موردی خاص حالت پرواز هواپیما قطع گردد و آن موردی است که به هر دلیلی هواپیما مجبور به فرود اضطراری می‌گردد و مقامات ذیصلاحیت مسئولیت هواپیما و مسافرین و اموال داخل هواپیما را به عهده می گیرند هر چند که فرود هواپیما و باز شدن درها به منظور پیاده شدن مسافرین و تخلیه‌بار نبوده است . در همین راستا قسمت اخیر بند ۱ ماده ۳ قرارداد لاهه بیان می‌دارد :  « در مورد فرود اجباری حالت پرواز تا زمانی که مقامات ذی صلاحیت مسئولیت هواپیما و مسافرین و اموال داخل هواپیما را به عهده گیرند ادامه خواهد داشت .»

برای تحقق جرم هواپیما ربایی حتماً باید شخص هواپیما ربا « هواپیما را تصرف کند یا کنترل آن را به دست گیرد .» منظور از بدست گرفتن کنترل هواپیما و یا تصرف آن چیست ؟ به نظر می‌رسد منظور از کنترل در اختیار گرفتن هدایت هواپیما باشد به نحوی که ارعاب دیگر همراه باشد . منظور از زور هر عملی است که همراه با عنف و اعمال قهر و غلبه باشد به نحوی که اراده ی خلبان و یا مسافرین را از بین ببرد اعمال زور شامل مواردی می شود که قدرت شخص بر دیگری چیرگی یافته و امکان هر گونه اعمال اختیار را از او می گیرد .

مانند این که هواپیما ربا با توسل به نیروی قاهره‌ی خویش خلبان را از جای خویش بلند می کند و او را حبس می‌نماید یا دست و پای او را می‌بندد و خود بر جای او می‌نشیند و یا مسافران را به زور به قسمت دیگری از هواپیما می‌راند تا سلطه‌ی خویش را بر محیط هواپیما مستحکم سازد . ولی به طور کلی اعمال زور در چنین جرائمی به صورت مستقیم انجام نمی شود و کمتر پیش می آید که در جرائم عمدی اعمال زور و اجبار صورت گیرد .

آنچه که این ضعف را پوشش می‌دهد بیان عبارت « و یا تهدید به زور » است که قانونگذار بین‌المللی با بیان این عبارت کلیدی مصادیق تهدید را جهت در دست گرفتن کنترل هواپیما مشمول عنوان هواپیما ربایی قرار داده است . تهدید به اعمال زور موجب ایجاد اختلال در اراده‌ی خلبان و یا مسافرین می‌گردد و عنصر رضایت را در انجام اعمالشان از آنها سلب می‌کند . مانند این که هواپیما ربا با دست به شمشیر و یا چاقو ببرد و خلبان را تهدید به کنار انداختن و در صورت فرود نیامدن در اولین فرودگاه کند . در این حالت هر چند که یک اکراه مادی برخلبان انجام نیافته است ولی وجود عنصر تهدید به عنوان یک اکراه معنوی باعث از میان رفتن رضایت خلبان شده است هر چند که خلبان در انجام عمل خود عامد بوده است ولی در هر حال تهدید شخص به فرود به منزله‌ی در دست گرفتن کنترل هواپیما توسط او و از بین رفتن مسئولیت خلبان می گردد .

منظور از اعمال زور تنها دست بردن به سلاح نیست بلکه حتی اگر شخص هواپیماربا از هر وسیله‌ای برای از بین بردن اراده‌ی خلبان و یا خدمه‌ی پرواز و یا مسافرین و سایر سرنشینان هواپیما نماید عنصر زور غلبه تحقق خواهد یافت مانند این که در نوشیدنی آنها داروهای بی‌هوش کننده بریزد و یا سیستم گردش هوای هواپیما را دچار اختلال ساخته و سرنشینان را با مشکل حاد تنفسی مواجه سازد و یا این که اقدام به انتشار گاز اشک‌آور یا بی‌هوش کننده نماید به هر حال مهم این است که به هر نحوی اراده‌ی سرنشینان را از آنان سلب و یا دچار اختلال سازد و از این طریق اقدام به تصرف هواپیما و یا در دست گرفتن کنترل آن نماید . اگر خلبان هواپیما بدون این که مسافران و خدمه‌ی پرواز بدانند مسیر هواپیما را به سوی مقصد دیگری تغیری دهد . و از این طریق اقدام به ربایش هواپیما نماید می‌توان گفت که قصد و رضای سرنشینان هواپیما از بین رفته و این عمل مصداق بارز عبارت « توسل به زور » در قسمت الف ماده‌ی یک می باشد.

اگر هواپیما ربا با توسل به زور و یا تهدید به زور نشده ولی عملی ارعاب انگیز انجام دهد تا هواپیما را تحت کنترل خویش درآورد مانند اینکه تهدید به فعال کردن بمبی که در هواپیما کار گذاشته در صورت عدم تغییر مسیر و یا فرود نماید . باید تمام موارد توسل به زور و یا تهدید به زور واجد وصف غیر قانونی بودن باشد . اگر شخصی برای انجام وظیفه‌ی قانونی در هدایت هواپیما اقدام به توسل به زور نماید عمل او هواپیما ربایی محسوب نخواهد شد . اگر کمک خلبانی که متوجه شده که خلبان در مسیر اشتباه و به سوی کوه حرکت می کند برای نجات هواپیما و جان مسافران اقدام به بی‌هوش کردن خلبان نماید و سپس هواپیما را به مسیر صحیح هدایت کند اقدام او مشمول عنوان هواپیما ربایی نخواهد بود .

همچنین خلبانی که برای دفع خطر مجبور می شود مقصد هواپیما را تغییر دهد هر چند که از این طریق قصد و رضای مسافران را نادیده انگاشته است ولی دست به یک عمل کاملاً قانونی زده است .

در انتهای این قسمت لازم به ذکر است که بر طبق بند ۲ ماده ۳ قرار داد لاهه ، این قرارداد شامل هواپیماهایی که در راه مقاصد نظامی یا گمرکی یا پلیس مورد استفاده قرار می گیرند ، نمی شود .

۳ ـ عنصر معنوی

عنصر روانی جرم به بررسی عنصر عمد درارتکاب جرم می‌پرداخته ارتکاب جرم رااز حیث وجود اراده و عمد و یا فقدان آن در وقوع جرم به بحث می‌گذارد . و به طور قطع در جرم هواپیماربائی عمدی بودن از شروط جرم است . احراز عمد در جنایات به آن است که مجنی علیه به همان فعلی صدمه دیده باشد که از طرف جانی برای ارتکاب جرم قصد شده است

***گروه وکلای سفیر صلح را به خاطر بسپارید***
موسسه حقوقی سفیر صلح با دارا بودن کادری با تجربه و متعهد و استفاده از اعضای هیئت علمی دانشگاه و وکیل پایه یک دادگستری آماده خدمت رسانی و ارائه خدمات حقوقی ـ وکالتی و مشاوره در کلیه امور حقوقی ـ کیفری ـ ثبتی ـ خانواده و بین الملل می باشد .
ما بهترین وکلا را در ایران به شما معرفی می کنیم . سایت سفیر صلح اولین سایت و مرکز تخصصی اطلاع رسانی حقوقی در کشور است که مشغول فعالیت های علمی و تحقیقاتی می باشد . گروه وکلای سفیر صلح با معرفی برترین کادر وکلا در مناطق مختلف تهران و شهرستان های مختلف کشور حضور دارند و در رفع مشکلات حقوقی و کیفری ، ثبتی و خانواده به شما کمک می کنند . همین حالا می توانید از طریق صفحه تماس با ما از یکی از وکلای متخصص موسسه وقت ملاقات بگیرید و مشکل حقوقی خود را با ایشان در میان بگذارید .
اما چرا برای حل مشکل حقوقی خود گروه وکلای سفیر صلح را انتخاب می کنید ؟
جواب مشخص و مبرهن است ؛ زیرا :
۱ ـ وکلای موسسه حقوقی سفیر صلح با شما صادق هستند و رویه کار در این مجموعه به این صورت است که بمحض ارجاع پرونده اقدامات عاجل و حقوقی راجع به آنها صورت می گیرد .
۲ ـ متخصصین ما دارای تسلط و تجربه کافی در امر وکالت می باشند و همگی دارای رزومه موفقی می باشند . اغلب همکاران این مجموعه علاوه بر تحصیلات تخصصی در یک رشته خاص ، در یک رشته فوق تخصصی نیز آموزش دیده و مهارت دارند .
۳ ـ آخرین موسسه و دفتری که برای به دست آوردن حق و حقوق خود به آن مراجعه خواهید کرد ، موسسه حقوقی سفیر صلح خواهد بود : مطمئن باشید که به حق خود خواهید رسید .
جهت آگاهی بیشتر می توانید با شماره تلفن ۲۶۶۴۳۹۰۸ ۰۲۱ یا ۰۹۱۲۸۴۷۲۹۸۴ تماس حاصل نمایید .

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *